Chương 10: Hồi tưởng (3/3) Thời kỳ Kamen Ronin

Tập 1 Tôi thuận lợi tốt nghiệp trường cấp ba Sugamo và trở thành sinh viên năm nhất Khoa Tự nhiên 1.

Ở Khoa Tự nhiên 1, vi tích phân là môn bắt buộc và sinh viên có thể lựa chọn giữa hai khóa học.

Một khóa bắt đầu từ định nghĩa gọi là phương pháp ε-δ (Epsilon-Delta), xây dựng hệ thống lý thuyết một cách cực kỳ nghiêm ngặt. Khóa còn lại phát triển theo mạch toán học của trường cấp ba.

Khoa Tự nhiên 1 có hơn một nghìn một trăm sinh viên, nhưng phần lớn đều chọn khóa thứ hai vì dễ học hơn. Do đó, khóa đầu tiên chỉ có một lớp, trong khi khóa thứ hai có rất nhiều lớp được mở.

Tôi bị thu hút bởi cụm từ "cực kỳ nghiêm ngặt" của phương pháp ε-δ nên đã chọn khóa đầu tiên.

Nhờ sự tạo điều kiện của trường đại học, sinh viên có thể học thử buổi đầu tiên của khóa trước khi đưa ra quyết định. Buổi học đầu tiên thu hút gần một trăm sinh viên tập trung trong phòng học, số lượng người phải đứng xem cũng khá đông.

Giáo sư phụ trách bước vào căn phòng đang vang vọng những tiếng thì thầm khe khẽ của sinh viên. Ông mang đậm phong thái của một nhà toán học, với đặc điểm nổi bật là mái tóc xoăn tự nhiên bắt đầu thưa thớt và khuôn mặt tròn với những đường nét mềm mại.

"Chúng ta bắt đầu luôn nhé."

Không hề có màn giới thiệu bản thân, ông bắt đầu viết lên bảng với tốc độ kinh hồn nhưng nét chữ lại rất dễ nhìn. Bầu không khí của ông có nét gì đó giống với thầy giáo dạy toán hồi năm nhất cấp ba của tôi, nhưng tiềm năng toán học của người này có vẻ vượt trội hơn hẳn. Giống như một nghệ nhân tạo ra tác phẩm bằng những động tác nhanh nhẹn, ông dẫn dắt từ định nghĩa đến các định lý một cách vô cùng đơn giản, hoàn toàn không có sự nhảy cóc về mặt logic.

Chỉ một buổi học mà tôi đã chép kín hơn mười trang vở. Chín mươi phút trôi qua trong chớp mắt, đó là một tiết học vô cùng dễ chịu.

Tuy nhiên, sau khi giáo sư rời đi, những tiếng xì xầm lọt vào tai lại hoàn toàn trái ngược với cảm nhận của tôi.

"Bây giờ vẫn còn đổi khóa được đúng không."

"Không thể tin nổi. Cái quái gì thế này."

Tuần tiếp theo, số lượng người tham dự giảm xuống chỉ còn khoảng một phần ba khiến tôi vô cùng ngạc nhiên. Một bài giảng thú vị đến thế cơ mà... Tôi cảm thấy tội nghiệp cho vị giáo sư.

Giáo sư bước vào. Ông đưa mắt nhìn quanh phòng học rồi nở một nụ cười vô cùng mãn nguyện. Sau đó, ông lại bắt đầu viết lên bảng với tốc độ như súng liên thanh không khác gì lần trước. Tiếng phấn gõ lên bảng nghe thật êm tai.

"Khi n tiến tới vô cực (∞) thì 1/n tiến tới 0. Cái này cũng cần phải chứng minh đấy nhé. Chẳng có điều gì là hiển nhiên cả. Nếu có thì chỉ có định nghĩa ε-δ mà thôi."

Tôi gật gù. Logic là không gian một chiều, còn sự thấu hiểu là không gian hai chiều. Hiện tại, chúng tôi đang dùng chiếc dùi đục băng mang tên ε-δ để phá vỡ không gian một chiều và triển khai nó sang không gian hai chiều. Tất cả mọi thứ đều phải được chứng minh triệt để.

Đó là một trải nghiệm tuyệt vời. Khi lắng nghe những lời giảng của ông, tôi thậm chí còn cảm thấy một sự đê mê khó tả.

Nếu phải chỉ ra một nhược điểm duy nhất, thì đó là việc tiết học này diễn ra vào tiết một. Kể từ khi trở thành sinh viên đại học và bắt đầu sống một mình, tôi đã biến thành một cú đêm chính hiệu. Chỉ riêng ngày có tiết học đó, tôi mới đặt nhiều báo thức để dậy sớm. Nhưng đã có một lần tôi ngủ quên, hay nói đúng hơn là khi mở mắt ra thì giờ học đã kết thúc từ lâu, khiến tôi chỉ biết quằn quại trong chăn đầy tiếc nuối.

Tuần sau đó, khi tiết học kết thúc, tôi bắt chuyện với một cậu bạn thường xuyên ngồi nghe giảng một mình và ngỏ ý muốn mượn vở để photo. Cậu ta nở nụ cười nhạt rồi gật đầu.

"Cũng được thôi. Nhưng mà này, cậu cũng rảnh rỗi thật đấy, bỏ một buổi cũng chẳng ảnh hưởng gì mấy đâu."

Cậu ta có đặc điểm là đôi mắt một mí hẹp và sống mũi cao, lúc nào nói chuyện cũng nở nụ cười trên môi.

Sau khi sử dụng máy photo miễn phí ở hội quán sinh viên, tôi trả lại vở cho cậu ta và nói lời cảm ơn. Vừa chào tạm biệt xong, tôi chợt nhận ra cả hai đang đi cùng một hướng.

Cậu ta cười gượng.

"Gì đây, cậu đang đi đâu thế?"

"Tôi ra thư viện học bài. Định chép luôn phần vừa photo vào vở."

"Trùng hợp thật đấy. Tôi cũng đang định ra thư viện học đây."

Chúng tôi giới thiệu tên cho nhau. Cậu ta tên là Kaneko. Chúng tôi đứng nói chuyện trước cửa thư viện một lúc.

"ε-δ đúng là một tiết học tuyệt vời nhỉ."

"Hả, tuyệt chỗ nào? Cái đó chỉ tổ phiền phức thôi... Cứ lặp đi lặp lại mấy thứ vụn vặt giống nhau. Nghe mà phát bực."

Tôi khá ngạc nhiên vì chưa từng nghĩ nó là thứ vụn vặt. Nhưng quả thực nó mang một vẻ tẻ nhạt giống như đang trườn bò về phía trước vậy.

"Tôi thích thứ toán học năng động hơn cơ. Chẳng qua mấy tiết vi tích phân bình thường còn rảnh rỗi hơn nên tôi mới qua đây."

Sau đó, tôi thường xuyên gặp cậu ta ở thư viện và chúng tôi trở thành bạn bè. Cậu ta xuất thân từ một vùng quê ở khu vực Kinki. Chủ đề cậu ta hay nhắc đến nhất là về một thiên tài từng là bạn cùng lớp thời cấp ba.

"Thiên tài quả thực có tồn tại đấy. Cậu ta đã học hình học Riemann từ hồi năm nhất cấp ba, và ở trường tôi, ai cũng bị ảnh hưởng bởi cậu ta nên ra sức cố gắng vươn lên. Cậu ta hoàn toàn không hứng thú với kỳ thi đại học, nhưng có một lần thi thử vào Đại học Tokyo cho vui mà đứng tận thứ ba đấy. Cuối cùng thì cậu ta cũng vào Khoa Tự nhiên 1. Những thiên tài thực sự đều chọn Khoa Tự nhiên 1 cả."

"Hừm, ra là vậy."

"Ừ, nhưng tôi nói trước nhé, cả Tamura và tôi đều chỉ là người bình thường thôi. Những kẻ bình thường như chúng ta thì tốt nhất nên vào Khoa Tự nhiên 3. Nếu có thực lực thi đỗ thì cứ thi vào đó cho chắc."

"Vậy sao? Tôi tưởng chỉ những người muốn làm bác sĩ mới thi vào đó chứ?"

"Chỉ có một bộ phận nhỏ mới nghĩ như vậy thôi. Vừa học Đại học Tokyo vừa lấy được giấy phép hành nghề y chẳng phải rất tuyệt sao. Điều này thực sự quan trọng đối với những kẻ bình thường như chúng ta đấy." Cậu ta nhìn xa xăm.

"Làm nhà nghiên cứu ở Nhật Bản khắc nghiệt lắm. Lương thì thấp, tương lai không được đảm bảo, lỡ bị giáo sư ghét là coi như xong đời. Khoa duy nhất mang lại lợi thế trong khối tự nhiên chính là khoa y. Lấy được giấy phép hành nghề y, sau đó trở thành bác sĩ nghiên cứu và sống theo nhịp độ của riêng mình. Đó chắc chắn là kế hoạch cuộc đời hoàn hảo nhất cho những kẻ bình thường như chúng ta."

"Nhưng cậu nói vậy mà vẫn đang học ở Khoa Tự nhiên 1 đấy thôi."

"Thì tôi thi lại một năm mà vẫn trượt Khoa Tự nhiên 3 nên đành bỏ cuộc mà nhập học thôi. Nhưng tôi nghĩ vẫn đáng để thử thách thêm đôi ba lần nữa."

"Ý cậu là vừa học đại học vừa ôn thi lại à?"

"Đúng rồi, nếu trượt thì cứ thế học lên năm tiếp theo thôi, tâm lý thoải mái lắm. Dù sao thì ngoài việc học ra cũng chẳng có gì để làm."

"Cậu không thi vào khoa y của các trường đại học khác sao?"

"Thế nên tôi mới bảo phải là khoa y của Đại học Tokyo mới có ý nghĩa. Bầu không khí học thuật của Đại học Tokyo là thứ không thể vứt bỏ được. Nơi này chính là thiên đường đối với những kẻ thích học. Điểm đó còn khó từ bỏ hơn cả giấy phép hành nghề y nữa."

Ra là vậy, quả thực tôi cũng rất thích bầu không khí của thư viện khoa giáo dục đại cương.

Kaneko luôn tràn đầy sức sống nhất khi nói về chuyện học hành. Việc cậu ta nhắm đến Khoa Tự nhiên 3 đã tác động không nhỏ đến tôi. Câu chuyện về việc làm bác sĩ nghiên cứu sẽ có nhiều đường lui hơn so với làm nhà nghiên cứu cũng rất thuyết phục.

Đúng như cậu ta nói, tôi chỉ là một kẻ bình thường. Chính vì không thông minh, không thể nhớ mọi thứ nên tôi mới coi trọng sự liên kết logic.

Trong lúc trò chuyện với cậu ta, quyết tâm dự thi vào Khoa Tự nhiên 3 của tôi cũng dần trở nên kiên định. Khi tôi nói điều đó ra, cậu ta tỏ vẻ rất vui mừng.

"Quả nhiên là có đồng đội vẫn tốt hơn mà."

Tôi bắt đầu dành thời gian rảnh rỗi để ôn thi ở thư viện. Về cơ bản, tôi theo đuổi phong cách đọc các sách chuyên ngành của đại học trong khi vẫn ý thức về các lĩnh vực thi, và giải thêm các đề thi đại học của những năm trước như một phần bổ trợ.

※ Một ngày nọ, tôi thử nói với Kaneko về khái niệm "Thấu hiểu là không gian hai chiều, cảm nhận thực tế là không gian ba chiều". Cậu ta vừa cười vừa nói.

"Nói vậy thì bản thân cậu có thể tái hiện không gian hai chiều đến mức nào? Ví dụ, cậu có thể tưởng tượng ngay ra một hình thập nhất giác đều không?"

Tôi bối rối. Tôi chưa từng có kinh nghiệm tưởng tượng ra một hình thập nhất giác đều. Khi tôi bảo rằng trước tiên phải tưởng tượng ra một hình thập giác đều, sau đó thêm một cạnh vào thì may ra mới hình dung được, cậu ta liền bật cười thích thú.

"Thế cậu có thể xoay hình thập nhất giác đều đó sao cho nó quay được một vòng trong năm giây không? Tôi thì làm được đấy."

"Thế thì khó quá."

"Vậy thì bước tiếp theo chắc chắn là khó nhằn rồi."

Cậu ta khoanh tay với vẻ mặt vô cùng thích thú.

"Này nhé, tiếp theo là không gian ba chiều. Cậu thử tưởng tượng một hình nhị thập diện đều xem, từ đó tôi có thể xoay ngang xoay dọc tùy ý đấy."

Thấy tôi ngớ người ra, cậu ta cười khoái chí.

"Tôi thích trò này từ hồi tiểu học rồi. Thầy giáo ở trường cũng phải há hốc mồm. Đây, nó trông như thế này này."

Cậu ta vẽ lên giấy bóng của một hình nhị thập diện đều đang dịch chuyển từng chút một. Ra là vậy, quả thực cậu ta đang tái hiện nó trong não bộ. Tưởng tượng một lúc, tôi bỗng muốn có một mô hình nhị thập diện đều. Liệu thứ đó có tồn tại trên đời không nhỉ?

Không gian ba chiều mà cậu ta nghĩ đến có vẻ mang sắc thái khác với những gì tôi nghĩ. Không gian ba chiều theo ý tôi là hình dáng của vật thể mà ta cảm nhận được qua làn da, là nhiệt độ, là gia tốc hay lực ly tâm... Khi tôi nói điều đó, cậu ta liền bật cười.

"Mấy thứ đó chẳng khác nào cầm giáo tre ra trận trước thứ toán học phức tạp cả."

Tôi chỉ biết cười trừ.

Mặt khác, cũng có những điểm rõ ràng tôi vượt trội hơn. Vì thông minh nên cậu ta có xu hướng nhảy cóc các bước chứng minh để hiểu vấn đề.

Ví dụ, có lần cậu ta bảo "Chứng minh định lý cộng chỉ cần dùng ma trận quay là xong ngay", tôi liền chỉ ra rằng khi chứng minh ma trận quay lại phải dùng đến định lý cộng, như vậy sẽ tạo thành vòng lặp luẩn quẩn. Nghe vậy, cậu ta cười gượng.

"Cứ phải suy nghĩ mấy thứ vụn vặt đó phiền phức lắm."

Cậu ta có trực giác nhạy bén và tốc độ tiếp thu sự vật rất nhanh. Còn tôi, vì rõ ràng là kém thông minh hơn nên không thể nhảy cóc, mà phải tích lũy sự thấu hiểu một cách tỉ mỉ. Chính vì thế, cường độ cấu trúc logic của tôi lại vững chắc hơn.

Tất nhiên, phạm vi toán học mà cậu ta bao quát rộng hơn tôi rất nhiều. Nhưng phạm vi kiến thức được hỏi trong kỳ thi lại có giới hạn.

※ Càng học sâu về vật lý ở đại học, mối liên kết giữa ý thức và thế giới càng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Nói cách khác, bằng cách nhìn nhận lại nội tâm của ý thức, ta có thể cảm nhận vật lý và toán học một cách sâu sắc hơn.

Kể từ khi nhận ra điều đó, tôi thường xuyên thiền định. Mỗi lần như vậy, tôi luôn gọi "Hắn" ra. Dù "Hắn" chỉ là sản phẩm do tôi tưởng tượng, nhưng tôi nhận ra rằng thông qua việc suy nghĩ cùng hắn, khả năng tập trung của tôi được nâng cao đáng kể.

Tôi ngồi khoanh chân nhắm mắt trong một căn phòng yên tĩnh.

"Hắn" đang ngồi ngay trước mặt tôi. Hắn rướn người lại gần và thì thầm vào tai tôi.

"Cậu là người sẽ thi đỗ vào Khoa Tự nhiên 3 của Đại học Tokyo. Cậu của lúc bị bắt ở lại lau dọn hành lang, hay cậu của lúc bị bạn cùng lớp bắt quỳ gối tạ lỗi, giờ đây đều không tồn tại ở nơi này. Cậu đã được giải thoát khỏi quá khứ bị nguyền rủa và đang chìm sâu vào tận cùng của ý thức.

'Logic là không gian một chiều, thấu hiểu là không gian hai chiều, cảm nhận thực tế là không gian ba chiều.'

Và giờ đây, cậu đang chìm xuống cái giếng tồn tại ở nơi sâu thẳm nhất của ý thức, giữa vô vàn những khối marimo trong suốt bao quanh. Ở đó, phần tiếp theo của câu nói này đang chờ đợi. Cậu sẽ thoáng thấy vô số khối marimo tuôn trào từ dưới giếng. Và rồi, ý thức của cậu sẽ một lần nữa hòa làm một với thế giới."

※ Tôi bỏ qua kỳ thi thử Đại học Tokyo vào mùa hè và chỉ tham gia vào mùa thu. Cả hai lần thi thử, tôi đều đạt điểm A cho Khoa Tự nhiên 3. Tôi nghĩ mình chắc chắn sẽ đỗ, nhưng vì kỳ thi vào Khoa Tự nhiên 3 thường có nhiều bất ngờ nên tôi tự nhủ không được chủ quan.

Trong khi đó, Kaneko chỉ thi thử một lần và đạt điểm B.

"Tầm này là vừa đẹp. Chứ để duy trì điểm A suốt thì phải tốn khá nhiều thời gian đấy."

Và rồi khi kỳ thi chính thức diễn ra, tôi lại bất ngờ sa sút phong độ, làm bài tệ hơn cả năm ngoái. Tôi cảm thấy thật nực cười, không hiểu mình cất công ôn thi để làm gì, và sống buông thả cho đến ngày công bố kết quả. Thế nhưng khi có kết quả, tôi lại đỗ, chính tôi cũng chẳng hiểu tại sao mình lại đỗ.

Sau này tôi mới biết đề vật lý năm đó rất khó, điểm trung bình thấp thảm hại. Nhưng nếu dùng công thức toán học để giải thì cũng không đến nỗi nào. Kiến thức vật lý học ở đại học đã phát huy tác dụng.

Ngược lại, Kaneko lại thi trượt. Hai chúng tôi cùng đi xem kết quả, cậu ta nhìn bảng điểm rồi buông một câu chán nản.

"Thật vớ vẩn. Về nhà học tiếp phân tích đa biến thôi."

Nghe nói trước và sau kỳ thi, cậu ta vẫn luôn học toán. Sau này, mỗi khi cập nhật tình hình cho nhau, câu chuyện của chúng tôi lúc nào cũng xoay quanh toán học.