Chương 81: Ý nghĩa cuộc sống.

Thời Hậu Tận Thế 81. Ý nghĩa cuộc sống.

81.

Con người luôn thay đổi trong từng khoảnh khắc, từ khi sinh ra cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay.

Từ nội tâm cho đến vẻ ngoài, ngay cả những sở thích hay lý tưởng nhỏ nhặt nhất, chẳng có gì là bất biến.

Trong vô vàn ngôn từ tồn tại trên thế gian này, nếu có một từ vừa gần gũi lại vừa xa cách nhất với con người.

Thì đó chính là hai chữ: Vĩnh cửu.

Như tôi đã từng nói nhiều lần trước đây, mọi thực thể có trí tuệ đều không ngừng dao động giữa sự thiếu hụt và nỗi chán chường trong suốt cuộc đời.

Cái tên khác của sự thiếu hụt khiến cuộc sống trở nên nhọc nhằn chính là ham muốn. Ham muốn nghĩa là những điều mà cá nhân thực lòng khao khát, vì vậy khi sự thiếu hụt được lấp đầy thông qua hành động, chúng ta cảm thấy hạnh phúc.

Thế nhưng, con người vốn là loài sinh vật thích nghi với hạnh phúc rất nhanh. Để tìm kiếm một niềm hạnh phúc lớn lao hơn những gì đang có, họ tự đặt ra trên con đường phía trước những thiếu hụt khó lấp đầy hơn, và sống để giải tỏa chúng.

Chính vì thế, chừng nào còn sống, con người còn phải chịu khổ đau. Bởi là sự tồn tại cách xa sự vĩnh cửu nhất, nên họ không bao giờ có thể thoát khỏi nỗi đau vĩnh viễn.

Tuy nhiên, cũng giống như việc chúng ta cảm nhận được bóng tối là nhờ có ánh sáng song hành. Con người sống trong nỗi đau vĩnh hằng cũng không hẳn chỉ là những sinh vật bất hạnh.

Thông qua những ham muốn không biết thế nào là đủ, con người có được lòng cầu tiến. Họ khao khát vươn tới những tầm cao hơn.

Thế nhưng, mục tiêu trừu tượng mang tên "tầm cao" mà con người hướng tới lại khác nhau ở mỗi cá nhân.

Có người đặt mục tiêu là một công việc khiến ai nấy đều ngưỡng mộ. Có người lại hướng tới khối tài sản đủ để tận hưởng mọi điều mình muốn và khiến kẻ khác phải trầm trồ. Cũng có người lại chọn mục tiêu là sự trưởng thành về nhân cách, thoát ly khỏi những giá trị vật chất để đạt đến cảnh giới thanh thản.

Nỗi trăn trở về tương lai, nỗi trăn trở về bản thân mà mình muốn trở thành. Sự thiếu hụt mà ta phải đối mặt để đạt được điều mình khao khát chắc chắn sẽ khiến ta đau khổ, nhưng chính mục tiêu nảy nở từ trong nỗi đau ấy mới là cái "tôi" chân chính, đại diện cho ý chí của chính mình.

Dẫu một mai thế giới có lụi tàn và mọi thứ trở nên vô nghĩa, thì chừng nào tôi còn sống, thế giới bao quanh tôi vẫn sẽ vẹn nguyên ở đó.

Tại nơi ấy, việc biết rõ mình khao khát điều gì, phải làm gì để thực hiện ý chí đó và bắt tay vào hành động, tuy chắc chắn là gian khổ, nhưng đồng thời cũng là một niềm vui.

Ta chấp nhận chính bản thân mình chứ không phải bất kỳ điều gì khác. Ta khao khát và yêu thương chính mình, người luôn nỗ lực để trở thành một phiên bản tốt đẹp hơn mãi mãi.

Nỗi đau bất tận đồng thời cũng trở thành động lực và hạnh phúc, giúp ta trở nên mạnh mẽ hơn và có thể tiến tới một bản thân hoàn thiện hơn.

―――Thế nhưng, những robot được tạo ra một cách nhân tạo lại không thể làm được điều đó.

Vì là những thực thể được tạo ra bởi con người bất toàn và luôn thay đổi, nên khác với con người vốn có mong muốn và cảm xúc gây ảnh hưởng lớn đến cuộc đời, sứ mệnh của robot đã được định sẵn từ trước khi chúng ra đời. Trong suốt quá trình vận hành, chúng không bao giờ có thể thoát khỏi sứ mệnh ấy.

Đến cả con người, những kẻ có thể tự mình lựa chọn tương lai, còn phải không ngừng dao động giữa hạnh phúc và khổ đau, thì làm sao những robot không thể tự quyết định cuộc đời và tương lai bằng ý chí của mình lại có thể hạnh phúc cho được?

Dẫu vậy, những robot có công việc khách quan và rõ ràng như robot dọn dẹp hay robot quản lý hệ thống điều tiết môi trường vẫn còn khá khẩm hơn, vì chúng được thiết lập để tìm thấy sự thỏa mãn ngay cả trong những hành động lặp đi lặp lại.

Nhưng những robot như cậu bạn thân của tôi hay Lucy, với vai trò quá đỗi đa dạng, nếu không được người khác chỉ thị hay cần đến thì chỉ biết lang thang vô định. Những robot không thể tự tìm thấy ý nghĩa tồn tại của chính mình ấy đã phải sống một cuộc đời chỉ toàn đau khổ suốt một thời gian dài.

* Đúng như lời robot đã nói rằng vì lâu lắm mới có lễ hội nên phải tổ chức thật hoành tráng, trong lúc tôi ăn, ngủ và chơi đùa trong căn phòng kỳ lạ kia, thành phố đã rộn ràng chuẩn bị cho lễ hội.

Những robot với đủ hình dáng khác nhau chạy đôn chạy đáo giữa các tòa nhà, những dải đèn nhỏ nối liền từ sân thượng này sang sân thượng khác thành những đường dây lấp lánh.

Đối với một người chưa từng được trải nghiệm các sự kiện hay lễ hội trong thực tế vì nhiều lý do như tôi, khung cảnh này thật lạ lẫm. Thế nhưng, nhìn những robot đang di chuyển đầy phấn khích và hoạt bát, lòng tôi cũng thấy rộn ràng theo.

Vài ngày trôi qua kể từ khi tôi bắt đầu dạo quanh thành phố để tận hưởng không khí chuẩn bị lễ hội náo nhiệt, tôi cũng dần quen với cảnh tượng nơi đây.

"Đợi đã, chỗ đó bây giờ phải lắp máy chiếu hologram mà, anh đang làm cái gì thế hả?"

"Lễ hội thì lễ hội, nhưng việc của robot thì vẫn phải làm cho xong chứ."

"... Đến cả robot cũng cãi nhau cơ à."

Và rồi, khi đã trở nên quen thuộc, những thứ mà lần đầu tiên không thấy được sẽ bắt đầu lọt vào mắt ta.

Robot tồn tại trong thành phố này có thể chia làm hai loại chính.

Một là những robot như robot dọn dẹp hay robot thương nhân, mỗi ngày đều lặp đi lặp lại công việc được giao tại một địa điểm nhất định vào một thời gian nhất định.

Và loại kia là những robot như Lucy, có vai trò rộng lớn và luôn tìm kiếm những việc cần thiết vào từng thời điểm.

Cả hai đều là những robot cần mẫn, đang nỗ lực hết mình trong vai trò của mình.

Thế nhưng, có lẽ vì thái độ đối với công việc có sự khác biệt lớn nên mối quan hệ giữa họ có vẻ không được tốt đẹp cho lắm.

Cứ mỗi khi tình cờ chạm mặt, họ lại cau mày và chỉ trích đối phương, không hiểu tại sao người kia lại hành động như vậy.

"Cậu không định vào can ngăn à?"

"Không sao đâu ạ. Dẫu có cãi vã như thế, họ cũng không thể dùng vũ lực với nhau. Hơn nữa, họ cũng tự hiểu rõ mà."

"Hiểu rõ cái gì cơ?"

"Rằng đối phương là sự tồn tại vốn dĩ chỉ có thể hành động như thế thôi."

Thật là một chuyện trớ trêu. Dẫu biết rõ đối phương chỉ là được tạo ra như vậy, nhưng họ vẫn cứ chỉ trích nhau.

Đằng nào thì bản thân cũng chẳng thể thoát khỏi cái khuôn mẫu đã định sẵn, sao những kẻ cùng cảnh ngộ không thể chung sống hòa thuận với nhau cơ chứ?

"Chà. Mấy đứa đó lại cãi nhau nữa à? Hình như hôm qua cũng thế thì phải?"

"Chắc vì là robot trẻ nên dễ nóng nảy đấy mà. Tôi đây giờ chẳng còn hơi sức đâu mà làm thế nữa."

Đúng như lời Lucy nói, các robot tuy cao giọng mắng nhiếc nhau là "đồ gàn dở không ai bằng", "đồ xấc xược hết chỗ nói", nhưng tuyệt đối không hề động tay động chân.

Có lẽ vì vậy chăng? Trái ngược với vẻ ngoài, cuộc cãi vã an toàn này giống như một trong số ít những sự kiện giải trí mà họ có thể tận hưởng ở thành phố này. Các robot gần đó bắt đầu tụ tập lại từng người một để quan sát cuộc chiến của hai bên.

Hai robot cãi vã đầy cảm tính dù hiểu rõ về nhau, và những robot khác thay vì can ngăn lại còn đứng bên cạnh cổ vũ, nói những câu như "Đúng đấy, đúng đấy!".

Phải chăng đây chính là tác dụng phụ mà cảm xúc mang lại? Một cảnh tượng quen thuộc đến mức tôi muốn phủ nhận, khiến tôi nhất thời cạn lời.

"... Ngày xưa các robot cũng hay cãi nhau thế này à?"

"Nếu 'ngày xưa' mà cậu nói là lúc con người còn đông đúc, thì không ạ. Khi đó con người đã định ra quyền ưu tiên, nên không có chuyện tranh chấp vì những việc thế này đâu."

Vào thời đại con người còn tồn tại, robot đã từng rất hạnh phúc.

Công việc họ phải làm rất rõ ràng, và vì thứ tự ưu tiên đã được định sẵn nên không có chuyện cãi vã.

Đồng thời, vì có người ghi nhận những việc mình làm, nên họ cũng cảm thấy thỏa mãn với công việc của bản thân.

"... Mà này, robot đằng kia cũng đầy vết thương trên người kìa. Giống hệt cậu vậy."

"Đó là vì họ không tìm thấy lý do để lãng phí tài nguyên vào việc sửa chữa thôi."

Thế nhưng con người trong thành phố đã rời bỏ để đến Thiên đường, chỉ còn lại robot ở lại.

Chừng nào con người không can thiệp, giữa các robot sẽ không tồn tại địa vị hay giai cấp.

Phải chăng họ nghĩ rằng nếu trao cả hệ thống mệnh lệnh cho những robot mang cảm xúc con người, chúng sẽ đe dọa đến vị thế của nhân loại?

Tôi tự hỏi tại sao họ không tạo ra một robot quản lý toàn bộ thành phố để chuẩn bị cho lúc con người biến mất, nhưng giờ đây đó không phải là điều quan trọng.

Sự vắng bóng của con người đã dẫn đến những mâu thuẫn và tranh chấp giữa các robot.

Nhưng vấn đề nghiêm trọng hơn cả là robot không còn cảm thấy thỏa mãn với công việc của mình nữa.

Tôi nhìn vào hai robot đang cãi vã giữa đám đông.

Thân thể của robot mặc chiếc áo vest có chữ "Dọn dẹp" lớn sau lưng trông tương đối ổn thỏa.

Nhưng thân thể của robot ở phía đối diện thì lại nát bươm. Dù là cơ thể bằng kim loại, nhưng từ "tơi tả" vẫn hiện lên trong đầu tôi khi nhìn thấy nó.

"Cơ thể gặp vấn đề, có thể sửa được mà lại không sửa, nghĩa là...."

"Nghĩa là họ không còn hài lòng với cuộc sống hiện tại, và muốn ngừng hoạt động thôi."

Robot nói. Gương mặt cậu bỗng chốc không còn biểu cảm, khác hẳn với vẻ hay cười thường ngày, khiến tôi cảm nhận được một luồng cảm xúc rất khác lạ.

"Những người đồng đội từng ở bên tôi cũng vậy. Họ bảo rằng mình chẳng còn ích gì nữa— thay vì lãng phí những linh kiện quý giá, thà cứ thế chìm vào giấc ngủ còn hơn."

Như đang nhớ về một quá khứ xa xăm, đôi mắt robot trên màn hình hiển thị khép lại. Nhìn cảnh đó, tôi cũng chợt nhớ về công viên bên dưới, nơi những robot đã ngừng hoạt động đang đứng lặng lẽ.

"Vậy còn cậu thì sao?"

"... Dạ?"

"Cậu thì thế nào?"

Trong thành phố mà mọi người đã rời đi, robot sống một mình, chính xác là chỉ có hai mình với chú chó nhỏ.

Tôi không biết hai đứa đã ở bên nhau bao lâu, nhưng khi gặp lần đầu, tình trạng của robot trông không đến nỗi tệ.

Tôi hỏi vì tò mò không biết điều gì đã giúp cậu duy trì sự sống, nhưng robot mở to mắt như thể không ngờ tôi lại hỏi câu đó.

"Hì hì, tôi thì có gì khác đâu chứ. Đằng nào thì việc tôi có thể làm cũng chỉ là quản lý những ngôi nhà không người để chúng khỏi sụp đổ, và dọn tuyết đóng thành đống thôi. Trong suốt thời gian dài đằng đẵng đó, một mình tôi thì có thể trăn trở được bao nhiêu chuyện cơ chứ."

".........."

"Nhưng mà— tôi còn có chú chó nhỏ đáng yêu này, vả lại robot còn sót lại cũng chỉ có tôi và nhóc ấy. Tôi tự nhủ rằng nếu cứ chờ đợi, biết đâu một ngày nào đó sẽ có người còn sống tìm đến, nên tôi quyết định cố trụ lại. Nhờ thế mà tôi mới được gặp Mori-ssi như thế này, chẳng phải là chuyện tốt sao?"

Nói đoạn, robot mỉm cười. Có phải cậu đã tìm lại được ý nghĩa cuộc sống vốn suýt chút nữa đã tan biến nhờ gặp được tôi không?

Nhắc mới nhớ, lúc mới gặp, cậu đã nói rằng chẳng có lời nào có thể định nghĩa được bản thân mình lúc này.

"... Ý nghĩa của sự sống."

Những robot mất đi ý nghĩa cuộc sống sau khi con người biến mất phải sống qua từng ngày trong đau khổ.

Những robot có thể cảm thấy tự hào chỉ nhờ việc lặp lại những thói quen định sẵn và duy trì trạng thái sạch sẽ, như robot dọn dẹp kia, thì còn tương đối nguyên vẹn.

Nhưng những robot vốn chỉ tồn tại vì con người, và chỉ nhận được vai trò thông qua con người, thì lại đầy rẫy những vết thương.

Kết cục của những thực thể không tìm thấy ý nghĩa cuộc sống và không thể tự thỏa mãn với chính mình lại bất hạnh đến nhường kia.

... Vậy còn tôi thì sao?

Khoảnh khắc Drone ngừng hoạt động, tôi cũng đã đánh mất ý nghĩa cuộc sống của mình.

Dẫu mục tiêu vẫn còn đó, nhưng đó chẳng qua là vì tôi chẳng còn việc gì khác để làm.

Cái tôi từng tiến về phía trước với trái tim đầy ắp hy vọng.

Và cái tôi từng yêu quý chính mình của ngày ấy, giờ đây đã không còn tồn tại nữa.

Nơi đây giờ đây, chỉ còn lại một con người duy nhất cùng vô số những robot đang vùng vẫy trong nỗi đau khổ khôn cùng.