Chương 6: Chương 5: Tôi Bỏ Nghề Ngự Y Đây (5)

Toàn Chương Các bác sĩ thời trung cổ và cận đại hầu hết đều kiêm luôn vai trò nhà khoa học. Một số người còn kiêm cả nhà triết học, nhà thần học hay nhà giả kim.

Ngay cả Pasteur, người đã phát triển vắc-xin và bác bỏ thuyết tự sinh, vốn dĩ cũng là một nhà hóa học.

Xu hướng này vẫn còn tiếp diễn ở một mức độ nào đó cho đến tận thời hiện đại. Một bác sĩ có năng lực thường sẽ định kỳ viết luận văn và tham gia nghiên cứu.

Lý do tôi dông dài như vậy là vì chuyện này.

Bây giờ tôi phải tìm cách chưng cất số rượu mà Istina đã mua về thành cồn sát trùng mà không làm cháy rụi phòng nghiên cứu.

Xem ra việc này cũng không hề dễ dàng.

"Vodka đây ạ. Hóa ra giáo sư bảo mua về không phải để uống là thật ạ?"

"Trông tôi giống kẻ nát rượu lắm sao?"

Nghiên cứu sinh lắc đầu.

"Giáo sư có uống một chút rượu thì cũng là chuyện bình thường mà. Em đã nghĩ đó không phải là việc mình nên can thiệp."

Cũng đúng thôi.

Istina mang về hai thùng Vodka. Nhiều hơn tôi tưởng. Tính toán sơ bộ thì có thể tạo ra một thùng Ethanol, tương đương với một thùng rưỡi thuốc sát trùng.

Istina nheo mắt nhìn.

"Vậy... giáo sư định làm gì với đống này ạ?"

"Tôi sẽ đun sôi Vodka."

"Đun sôi để uống ạ?" [note102009]

"Không, tôi đã bảo là dùng cho thí nghiệm mà."

Sao cô bé này lại thích chuyện uống rượu thế nhỉ?

"Ethanol sôi sớm hơn nước. Nếu duy trì nhiệt độ của bình chứa đầu tiên trong khoảng 75 đến 95 độ, chúng ta có thể thu được hơi Ethanol tinh khiết. Dẫn hơi Ethanol tinh khiết này qua một ống làm lạnh, chúng ta sẽ thu được Ethanol tinh khiết."

Không nhất thiết phải là Vodka, nhưng nếu đun sôi rượu vang thì thuốc sát trùng sẽ có mùi nho mất[note102010]. Quan trọng hơn là giá cả sẽ không hợp lý.

Việc chưng cất có thể thực hiện được bằng những dụng cụ có sẵn trong phòng thí nghiệm này. Vì ở đây có bình Flask và đèn đốt. Dù tôi vẫn chưa rõ liệu giá thành có kinh tế hay không.

"Em nghĩ là em hiểu rồi ạ."

"Ừ."

"Mục tiêu là bao nhiêu ạ?"

"Dung dịch có hàm lượng Ethanol trên 75%."

Istina buộc tóc lại rồi hí hoáy ghi chép gì đó vào một cuốn sổ nhỏ.

"Ethanol là cái gì... À không. Trước hết em đã rõ ạ. Bây giờ em sẽ liệt kê những thứ cần thiết."

Tốt lắm. Rất thông minh.

Hàm lượng cồn trong Vodka là khoảng 40 đến 50%. Mức này cũng có hiệu quả, nhưng vì hàm lượng cồn trong thuốc sát trùng thông thường là khoảng 75%, nên phải chưng cất mới thấy được kết quả.

"Vậy nghĩa là, những thứ cần thiết bây giờ là lửa, một bình Flask có nhiệt kế, ống làm lạnh nước, và một cái bình để đựng Ethanol đúng không ạ?"

Tôi gật đầu.

"Hầu hết chắc đều có trong phòng thí nghiệm của giáo sư rồi ạ. Để em sang phòng thí nghiệm của Khoa Giả kim xem có cái nào dung tích lớn hơn không."

Đây là phòng thí nghiệm của Khoa Giả kim.

Trong phòng thí nghiệm của Khoa Giả kim có sẵn một chiếc máy chuyên dùng để chưng cất. Nãy giờ tôi mất công đi tìm bình Flask đúng là lãng phí thời gian mà.

"Mục tiêu cuối cùng là gì ạ? Sau khi chưng cất cái này xong, có căn bệnh nào uống rượu tinh khiết vào là khỏi không ạ?"

Uống rượu mà khỏi bệnh sao... Làm gì có chuyện đó. Chỉ có uống vào rồi sinh bệnh thì đầy ra thôi.

"Không. Ethanol sẽ được dùng để sát trùng tay hoặc dụng cụ. Trong một số trường hợp, nó cũng có thể dùng để sát trùng các vết thương bị nhiễm trùng."

"À, ra vậy ạ."

Tôi mượn máy chưng cất về.

Máy chưng cất hoạt động bình thường.

"Có một câu nói đùa mà cũng chẳng biết là đùa hay thật liên quan đến Thế chiến thứ hai. Người ta bảo quân đội Liên Xô dùng Vodka cho tất cả mọi việc: từ khích lệ tinh thần, sát trùng vết thương, thay thế xăng, dọn dẹp vệ sinh, làm chất chống đông, cho đến làm thuốc giảm đau."

"Dạ, em không biết cái đó là cái gì ạ."

Istina gãi đầu.

"Dù nghe như chuyện đùa nhưng cũng có phần sự thật trong đó. Ethanol có độ tinh khiết trên 75% có thể bắt lửa, sát trùng vết thương, và uống vào cũng gây say. [note102011]" Nguyên tắc là giáo sư nói thì sinh viên phải nghe. Việc có hiểu nội dung hay không chỉ là vấn đề phụ.

"Dù em không hiểu rõ lắm, nhưng tóm lại là Ethanol có rất nhiều công dụng đúng không ạ?"

May mà Istina rất biết lắng nghe. Dù không hiểu nhưng thái độ chăm chú lắng nghe cũng rất đáng khen. Tôi gật đầu.

Istina cầm bình Ethanol vừa chưng cất xong lên.

Nghĩ lại thì... vẫn chưa thể khẳng định đây là bình Ethanol đúng không? Vì nó có thể chỉ là một dung dịch có nồng độ chẳng khác gì Vodka.

"Nhưng mà giáo sư ơi. Cái này trông chẳng khác gì nước cả. Dù mùi rượu thì nồng hơn hẳn."

Luôn có cách để kiểm tra.

Tất nhiên ở đây không có thiết bị để đo nồng độ Ethanol trong dung dịch này, nhưng cũng không cần đến những thiết bị quan sát quá tinh vi.

Để đánh giá gián tiếp lượng Ethanol có trong thành phẩm, đơn giản nhất là đo thể tích và trọng lượng của nó. Vì chất lỏng Ethanol có mật độ thấp hơn nước.

Nói một cách đơn giản nhất, mật độ của Ethanol là khoảng 0, 8, còn mật độ của nước là 1. Mật độ của dung dịch chúng ta tạo ra càng gần 0, 8 thì nghĩa là chúng ta làm càng tốt.

"Mật độ của thành phẩm là bao nhiêu?"

"Em hiểu rồi ạ. Để em cân thử ngay đây."

Mật độ bằng trọng lượng chia cho thể tích.

Istina cầm cái cân lên và trầm ngâm suy nghĩ.

Thể tích đã được ghi trên bình Flask. Trọng lượng thì đo bằng cân. Chỉ cần trừ đi trọng lượng của bình Flask là xong, nhưng trọng lượng của bình Flask là bao nhiêu nhỉ?

Một lát sau, Istina lên tiếng.

"Dạ, mật độ của thành phẩm có vẻ thấp hơn 1 kg trên 1 lít một chút ạ. Em hơi quên cách tính thể tích rồi." [note102012]

"Đưa tôi xem nào."

Tôi kiểm tra lại công thức tính toán.

Mật độ của thành phẩm tính được là 0, 85.

Dù không thể tính chính xác độ tinh khiết của Ethanol dựa trên mật độ ở đây, nhưng chắc chắn đây là dung dịch Ethanol nồng độ cao[note102013].

Vì mật độ của nước là khoảng 1, mật độ của Ethanol nguyên chất là khoảng 0, 8, nên chắc chắn nó vượt quá mức 75% Ethanol cần thiết để dùng làm thuốc sát trùng. Nếu có thứ gì đó thay thế được Glycerol thì tôi đã có thể làm cả nước rửa tay khô rồi.

Chuyện đó để sau hãy tính. Vì tôi cũng chẳng nhớ Glycerol là cái gì hay làm ra nó như thế nào nữa. Vả lại nó cũng không phải là thành phần bắt buộc. [note102014]

"Ừm, thế này là tốt rồi."

Istina gật đầu.

Việc tạo ra thuốc sát trùng đã được giải quyết.

"Istina này. Nhưng chẳng phải bản thân Vodka vốn dĩ là loại rượu được tạo ra bằng cách pha loãng cồn nồng độ cao thành nồng độ có thể uống được sao?"

"Dạ, chắc là không phải đâu ạ?"

Nãy giờ tôi làm việc vô ích sao? Istina tuy lắc đầu nhưng tôi cũng đâu có biết cách làm Vodka.

"Được rồi... Dù sao thì. Việc tạo ra cồn không quan trọng bằng việc cồn được tạo ra bằng cách này hay cách khác có thể dùng để sát trùng."

"Đúng là như vậy ạ!"

Istina có vẻ muốn cho qua chuyện này. Từ lần sau cứ mua rượu Vodka nguyên chất đã qua chưng cất là được. Bớt được một việc phiền phức.

Bây giờ tôi cần một chiếc kính hiển vi. Nếu không chứng minh được sự tồn tại của vi khuẩn một cách chắc chắn, tôi cũng không thể giải thích được lý do tại sao cần thuốc sát trùng. [note102015] Hoặc là môi trường nuôi cấy thạch Agar. Phải có một trong hai thứ đó mới có thể chứng minh sự tồn tại của vi khuẩn một cách tử tế. Nếu có cả hai thì càng tốt.

Vẫn còn nhiều thời gian cho đến khi bắt đầu tiết học... nên hãy cân nhắc thêm chút nữa.

"Istina, em có biết rau câu là gì không?"

"Cái đó là cái gì ạ? Là rong biển sao ạ?"

Nghĩ lại thì, không nhất thiết phải dùng môi trường nuôi cấy thạch Agar. Có thể dùng bất kỳ loại bột tinh bột nào để làm giống như món thạch đậu ấy.

Ví dụ như bột ngô chẳng hạn.

"Istina này. Lát nữa em hãy đi tìm ít bột đậu và bột ngô về đây. Cần dùng để làm môi trường nuôi cấy vi khuẩn."

"Dùng cái đó mà vi khuẩn cũng lớn được sao ạ?"

Ai biết được, chắc là lớn được thôi. Hồi còn ở bệnh viện đại học, tôi đã dùng môi trường nuôi cấy và bình nuôi cấy nhiều lần rồi, nhưng thường thì chúng là hàng có sẵn.

Tôi hiếm khi phải tự tay pha chế dịch nuôi cấy. Thực tế lần cuối tôi tự làm môi trường nuôi cấy là từ hồi cấp ba và hồi còn là sinh viên đại học.

Vì đậu có hàm lượng Protein cao nên có vẻ dùng làm nguồn dinh dưỡng cho môi trường nuôi cấy cũng ổn, nhưng phải thử mới biết được.

Đáng tiếc là, dù có tạo ra môi trường nuôi cấy như thế nào đi chăng nữa thì vẫn còn lâu mới có thể ứng dụng vào lâm sàng. Tùy thuộc vào đặc tính của môi trường nuôi cấy mà loại vi khuẩn có thể nuôi cấy được sẽ khác nhau, nhưng tôi hoàn toàn không nhớ cách để phân biệt những thứ đó.

Cũng phải cân nhắc chuyện đó nữa.

"À đúng rồi. Ngày mai hãy tìm thêm ít kính lúp nữa nhé. Cần ít nhất ba cái đấy."

Istina nghiêng đầu thắc mắc.

"Em hiểu rồi ạ. Nhưng lấy ở đâu ạ?"

Em biết chứ tôi làm sao mà biết được?

Cách để nhét một con voi vào tủ lạnh?

Giao cho nghiên cứu sinh.

Điều quan trọng không phải là nghiên cứu sinh có thể nhét con voi vào tủ lạnh được hay không. Vì những việc nghiên cứu sinh không làm được thì con người cũng chẳng làm nổi, nên nếu nghiên cứu sinh bảo không làm được nghĩa là việc đó bất khả thi.

Nghiên cứu sinh không phải là nô lệ.

Nô lệ thì chủ nhân còn phải lo cơm ăn, áo mặc, chỗ ngủ, thậm chí là lo cả chuyện cưới xin. Còn nghiên cứu sinh thì không cần ăn, không cần ngủ, chuyện cưới xin thì lại càng không...

Dù sao thì.

Lấy bột đậu, bột ngô và kính lúp.

Ba việc này đã được chứng minh là việc mà con người có thể làm được. Vì trong phòng thí nghiệm vốn đã có sẵn đĩa Petri và ấm đun nước, nên việc tạo ra môi trường nuôi cấy bây giờ dễ như trở bàn tay.

Việc chế tạo kính hiển vi từ kính lúp có lẽ sẽ hơi khó khăn một chút. Trước hết cứ làm việc dễ trước đã. [note102016]

"Giáo sư ơi. Xin lỗi nhưng khi nào chúng ta mới đi xem bệnh nhân ạ?"

Ý em là sao? Chưa có bệnh nhân nào tìm đến tôi cả. Khoa của tôi thậm chí còn chưa mở cửa nữa mà.

"Kiểu như đi tham quan ấy ạ, nói vậy nghe hơi kỳ nhưng chẳng phải chúng ta có thể đến bệnh viện trước khi chính thức bắt đầu công việc sao ạ? Giáo sư cũng cần chuẩn bị cho việc ở bệnh viện nữa mà."

Nghĩ lại thì có lẽ làm vậy sẽ tốt hơn.

"Môi trường nuôi cấy thì lát nữa em cứ làm đi. Tôi sẽ thử chế tạo kính hiển vi thêm chút nữa."

"Dạ, em hiểu rồi ạ."

Istina gật đầu lia lịa. Trước hết hãy chuẩn bị để đến bệnh viện thôi.