Chương 14: Chương 13: Khám Phá Ra Vi Khuẩn (3)

Toàn Chương Istina giật mình ngẩng đầu lên khỏi xấp giấy đang xem dở.

"Ờm, cái đó thì. Nếu có một chiếc kính lúp cực mạnh, có lẽ chúng ta sẽ nhìn thấy được ạ."

Vì Istina đã biết sơ qua đáp án rồi mà.

"Đúng vậy. Như lời cậu Oliver nói lúc nãy, phương pháp tốt nhất chính là xác nhận các vi hạt đó bằng cảm quan."

Tôi nhìn quanh phòng học một lượt.

"Trong thời gian tới, nội dung chính trong các buổi học của tôi sẽ là chứng minh sự tồn tại của các vi hạt đó và làm rõ đặc điểm của chúng. Mời em lên đây."

Oliver rụt rè bước lên phía trước. Tôi đặt chiếc Kính hiển vi mới chế tạo lên bục giảng.

"Nhìn vào đây đi."

Vì còn nhiều vấn đề về tiêu cự, độ trong suốt của thủy tinh và nhiều thứ khác, nên hiệu năng của chiếc Kính hiển vi này vẫn còn khá khiêm tốn.

Lại chưa có thuốc nhuộm nữa.

Với chiếc Kính hiển vi này, vi khuẩn sẽ không thể nhìn thấy được.

Tôi chỉ mới lấy một con gấu nước từ ao của Học viện và căn chỉnh tiêu cự vào đó thôi. Xin nói thêm là gấu nước có kích thước lớn gấp khoảng 500 lần so với vi khuẩn.

"Ơ. Có cái gì đó đang cử động ạ!"

"Đúng vậy."

Oliver rời mắt khỏi Kính hiển vi.

"Đó là nguyên nhân gây bệnh sao ạ?"

"À, không phải đâu. Đó chỉ là một ví dụ về sinh vật siêu nhỏ thôi."

Tôi quay sang phía các sinh viên.

"Cô Istina. Để có bằng chứng cho thấy một vi hạt quan sát được là nguyên nhân gây bệnh, thì vi hạt đó phải thỏa mãn những đặc tính nào?"

Istina nhíu mày.

Vẻ mặt như muốn hỏi tại sao thầy lại hỏi em chuyện đó.

"Ờm, em cũng không rõ lắm... Trước tiên thì vi hạt đó phải được tìm thấy từ cơ thể bệnh nhân chứ ạ." [note102510]

"Phải, đúng thế."

Istina thở phào nhẹ nhõm.

Tôi lại cầm lấy viên phấn.

- Nguyên nhân của bệnh truyền nhiễm là các vi hạt.

Lần này, một nữ sinh ngồi cạnh Oliver giơ tay. Đúng là con người ta thường thích phản bác lời người khác mà. Nếu tôi chỉ nói những điều bình thường, chắc sinh viên đã ngủ gật hết rồi.

Chẳng phải đám người này đang nghe giảng như lũ cá mập đánh hơi thấy mùi máu, chực chờ tìm ra kẽ hở trong lời nói của tôi sao? Một tình huống cực kỳ tích cực.

"Được rồi. Em tên là gì?"

"Em là Amy ạ."

"Mời em nói, cô Amy."

Cái tên lạ lùng thật đấy.

"Bệnh tật có thể phát sinh ở nhiều nơi, vậy giáo sư có bằng chứng nào cho thấy những vi hạt mà thầy nói tồn tại ở khắp mọi nơi không ạ?" [note102511]

"Một lời phê bình rất hợp lý."

Tôi nhìn quanh phòng học.

"Vậy thì. Làm thế nào để chứng minh rằng các vi hạt tồn tại trong không khí?"

"Em không biết ạ."

"Như cậu Oliver vừa thấy, vi sinh vật cũng là sinh vật. Chẳng phải chúng cũng có khả năng bị tiêu diệt bởi các tác nhân vật lý hoặc hóa học sao?"

Amy gật đầu.

"Chúng ta chỉ cần đun nóng mẫu thử để tiêu diệt vi sinh vật bên trong. Sau đó so sánh mẫu tiếp xúc với không khí và mẫu không tiếp xúc với không khí là được, đúng không?"

"A, em hiểu rồi. Ý thầy là sau khi đun sôi để diệt vi sinh vật, mẫu thử được cách ly với không khí sẽ không bị thối rữa đúng không ạ?"

Chính xác.

Tôi dùng phấn vẽ hai chiếc bình cầu.

Đó là thí nghiệm của Pasteur.

Thí nghiệm đã bác bỏ thuyết tự sinh[note102512], đồng thời chứng minh rằng nguyên nhân của sự thối rữa và bệnh tật không phải là không khí, mà là vi khuẩn trong không khí.

Chà, cái này sau này cũng phải thử làm mới được.

"Hãy suy nghĩ thêm một chút nữa nào. Còn cách nào khác để chứng minh sự tồn tại của vi hạt không?"

Lại là Oliver giơ tay.

"Oliver."

"Nếu những vi hạt đó thực sự gây bệnh, chẳng phải chúng ta có thể nhìn thấy chúng ở vết thương của bệnh nhân sao ạ?"

Tôi gật đầu.

"Chà... Ý tưởng hay đấy, nhưng mà."

"Sai rồi ạ?"

Nói thì đúng, nhưng không dễ đâu. Cả vi khuẩn lẫn tế bào người, nếu không trải qua các công đoạn như nhuộm màu thì đều không thể nhìn thấy được. Vì chúng trong suốt mà.

"Liệu cậu Oliver có thể phân biệt được các thành phần cấu tạo nên cơ thể bệnh nhân và các vi hạt gây bệnh không? Còn cả vấn đề hiệu năng của thiết bị nữa, và không phải cứ không nhìn thấy là vi khuẩn không tồn tại đâu."

Trên thực tế, phần lớn vi khuẩn và tế bào đều hoàn toàn không thể nhìn thấy nếu không được nhuộm màu. Oliver trầm ngâm một lát rồi nhíu mày.

Tôi lại cầm lấy viên phấn.

- Các thành phần cấu tạo và các tầng thứ của cơ thể người.

"Thưa giáo sư. Vậy thì. Các thành phần cấu tạo siêu nhỏ của con người trông như thế nào ạ?"

Một câu hỏi rất hay.

"Các em nghĩ chúng trông như thế nào? Mọi người hãy thử suy nghĩ xem. Cấu trúc siêu nhỏ của cơ thể người phải như thế nào thì mới có thể hỗ trợ các hoạt động sống một cách hiệu quả nhất?"

Oliver gãi đầu.

"Ờm..."

Đây là một câu hỏi có đáp án hẳn hoi.

Nếu đã từng học qua sinh học hay sinh lý học dù chỉ một chút, chắc chắn sẽ biết đến một câu nói.

Mối quan hệ mật thiết giữa cấu trúc và chức năng.

Đó là một mệnh đề đúng đắn ở mọi tầng thứ của sinh học.

Từ cấu trúc của phổi giúp tối đa hóa diện tích bề mặt tiếp xúc với không khí [note102518], cho đến cấu trúc xoắn kép của axit nucleic [note102517] giúp dễ dàng tháo xoắn và nhân đôi. [note102521] Lẽ dĩ nhiên, cấu trúc tế bào chung của mọi sinh vật cũng liên quan mật thiết đến chức năng của nó[note102522]. Liệu thuyết tế bào cũng là một lĩnh vực có thể suy luận logic được không? Nếu suy nghĩ kỹ thì có lẽ là có đấy.

Cuối cùng Oliver vẫn không thể trả lời được.

"Chà... Hãy suy nghĩ đơn giản thôi. Các em đều biết 70% cơ thể người là nước đúng không?"

Oliver gật đầu.

"Nhưng nước đâu có bị rò rỉ ra khỏi cơ thể đâu. Một cấu trúc có thể chứa được nhiều nước... Cô Istina. Nói thử xem."

"Ờm, cấu trúc dạng xốp ạ?"

"Cấu trúc dạng xốp cũng có lý, nhưng xốp thì nước vẫn nhỏ tong tỏng ra được, nên chắc chắn phải có một lớp màng ngăn chặn sự di chuyển của nước. Ở nhiều tầng thứ khác nhau."

Tôi chuyển ánh mắt, chỉ tay về phía Amy.

"Amy. Em hãy tóm tắt lại xem nào."

Amy hắng giọng.

"Vì 70% cơ thể người là nước nên nó[note102526] có cấu trúc đa nang[note102524], nhưng đồng thời cũng phải có cấu trúc siêu nhỏ[note102527] với các lớp màng ngăn chặn sự di chuyển của nước... ạ?"

Một câu trả lời xuất sắc.

Nói là xuất sắc, nhưng vẫn còn một vấn đề nữa cần xem xét. Cấu trúc siêu nhỏ ngăn chặn sự di chuyển của nước này nằm ở tầng thứ nào, và cấu trúc đa nang nằm ở tầng thứ nào?

Trả lời cái này thì phức tạp đấy.

Cấu trúc siêu nhỏ của màng bán thấm bên trong các mô giúp kiểm soát sự di chuyển của nước, tức là tế bào, có kích thước xấp xỉ khoảng 100 micromet. [note102525] Cấu trúc đa nang thì hơi trừu tượng, nhưng phải nhìn mô một cách tổng thể thì mới có thể nắm bắt được cấu trúc dạng xốp ở mức vĩ mô. Cái này thì ở đơn vị vài milimet.

Nghĩa là tầng thứ khác nhau.

Cấu trúc đa nang của cơ thể người nằm ở tầng thứ nơi các mao mạch đi qua, tức là đơn vị milimet. Còn màng bán thấm của tế bào thì ở đơn vị nanomet hoặc micromet.

Lần này thì hoàn toàn chính xác. Phải hiểu về các tầng thứ thì mới có thể rút ra được thuyết tế bào, nhưng điều đó cũng không quan trọng lắm.

Lần này đến lượt Istina giơ tay.

"Cái đó... Tầng thứ là gì vậy ạ?"

Đây là nội dung thuần túy khoa học hơn là y học. Làm thế nào để cấu trúc hóa và giải thích cơ thể con người như một hệ thống duy nhất?

"Tầng thứ là gì ư... Cứ coi nó là kích thước cho dễ hiểu, nhưng tầng thứ ở đây còn bao hàm cả khái niệm về mức độ sắp xếp thông tin nữa."

Istina nhìn tôi với ánh mắt ngơ ngác.

Có vẻ là không hiểu rồi.

Tôi vẽ một hình người lên bảng.

"Đây là con người."

Tiếng cười khúc khích vang lên khắp phòng học. Này, tôi không nói đùa đâu. Những thứ này phải giải thích từ căn bản chứ.

"Con người được cấu tạo từ các hệ cơ quan. Hệ hô hấp, hệ tiêu hóa, những hệ cơ quan như vậy."

"A, đúng rồi ạ."

"Hệ cơ quan được cấu tạo từ các cơ quan, cơ quan được cấu tạo từ các mô. Vậy thì mô được cấu tạo từ đơn vị nào, đó mới là vấn đề."

Istina lại chớp chớp đôi mắt ngây ngô. Hệ cơ quan, cơ quan, mô... Rồi sao nữa?

Tôi thở dài ngán ngẩm.

"Istina. Em bảo đã tốt nghiệp đại học rồi mà sao chẳng biết cái gì tử tế thế hả? Oliver. Trả lời đi."

Amy nhìn vị giáo sư đang giảng bài.

Chính là vị giáo sư trong lời đồn đó.

Người đã ngồi trên cỗ xe ngựa của Hoàng gia, hộ tống Hoàng nữ tiến vào đây, vị giáo sư của Khoa Trị liệu. Amy từng nghĩ lời đồn chỉ là thổi phồng thôi.

Nhưng giờ nhìn tận mắt thì có vẻ không phải là thổi phồng rồi.

"Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về phương thức giảng dạy của mình."

Nghĩa là đã tính toán rất nhiều để làm khổ người khác đây mà.

"Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, tôi thấy rằng cứ đem nguyên những gì mình đang nghiên cứu ra dạy là tốt nhất."

Chẳng phải là bảo sinh viên đại học đi chết đi sao? Đem nguyên nghiên cứu của giáo sư ra dạy thì làm sao mà hiểu cho nổi? Mà dù có hiểu thì cũng chẳng biết có giúp ích gì không nữa.

Nhìn kìa, lúc nãy Giáo sư Klaus cũng đã đến dự thính ở hàng ghế sau, còn ngay hàng đầu là nghiên cứu sinh của Giáo sư Asterix đang ngồi chình ình ra đó.

Chẳng phải mấy người này định đem sinh viên đại học ra làm bình phong để thảo luận về nghiên cứu của mình cho đỡ buồn chán sao?

Mà đã định dùng làm bình phong thì cứ để yên làm bình phong đi chứ. Đám bình phong này có biết cái gì đâu. Sao cứ liên tục hỏi sinh viên mấy thứ kỳ quặc thế hả?

Cớ gì cứ phải hỏi đi hỏi lại những thứ mà sinh viên chắc chắn không thể biết được chứ. Cứ việc thảo luận với nghiên cứu sinh của mình là được rồi mà.

"Tầng thứ là gì ư... Cứ coi nó là kích thước cho dễ hiểu, nhưng tầng thứ ở đây còn bao hàm cả khái niệm về mức độ sắp xếp thông tin nữa."

Hừm, là niệm chú à.

Toàn nói mấy thứ điên khùng gì đâu không.

Tầng thứ là cái quái gì chứ, đây là nội dung triết học hơn là y học mà. Chắc là nhận ra mọi người không hiểu nên anh ta quay lưng lại bắt đầu vẽ cái gì đó. [note102528] Cứ thế, Giáo sư Asterix dùng phấn vẽ thứ gì đó. Một hình người được vẽ bằng những đường gạch. Anh ta định vẽ cơ thể người để giải thích cái gì đây?

"Đây là con người."

Đúng là một kẻ điên không sai vào đâu được.

Tiếng cười khẩy tự nhiên bật ra. Rốt cuộc là cái gì vậy trời.