Chương 372: Ai sẽ mổ chính

[301-400] Tại thư viện Đại học Y Nam phương.

Hạ Nhiên tinh ý phát hiện một nam sinh đang vừa đi vừa cười nói rôm rả với bạn bè.

Cô liền lập tức hạ giọng nhắc nhở: "Bạn học ơi, học trưởng Giang đang đọc sách, nhỏ tiếng một chút nhé."

Cậu nam sinh ngơ ngác một thoáng, nhìn theo hướng mắt của Hạ Nhiên về góc phòng. Nhận ra Giang Hà đang ngồi ở vị trí quen thuộc, cậu ta vội vàng thu lại nụ cười, gật đầu lia lịa: "À à, mình biết rồi!"

Cậu ta rón rén bước từng bước thật nhẹ, chỉ sợ làm kinh động đến huyền thoại sống của trường.

Giang Hà lúc này vẫn đang nghiêm túc nghiên cứu các lý thuyết chuyên sâu theo lời dặn của Giáo sư Nhậm San.

Tất nhiên, hai chữ "chuyên sâu" này phải đặt trong ngoặc kép, bởi những kiến thức thực sự đi trước thời đại đều đang nằm trọn trong đầu anh.

Lật từng trang tài liệu, chân mày Giang Hà khẽ nhíu lại.

Càng đọc các bài báo học thuật hiện hành, anh càng nhìn ra nhiều bất cập.

Tình trạng lạm dụng kháng sinh quả thực rất nghiêm trọng. Nhiều tài liệu khi bàn về việc dùng kháng sinh chu phẫu trong mổ lấy thai vẫn giữ xu hướng dùng kháng sinh phổ rộng kéo dài sau mổ, thậm chí còn coi việc dùng thuốc sau khi kẹp rốn là tiêu chuẩn vàng.

Giang Hà cho rằng quan niệm này cần phải thay đổi. Việc dùng dự phòng một liều duy nhất trước khi rạch da 30 phút mới là cách tối ưu nhất để giảm tỷ lệ nhiễm trùng vết mổ, đồng thời hạn chế vi khuẩn kháng thuốc phát sinh.

Vấn đề tiếp theo vẫn là câu chuyện muôn thuở: đẻ không đau.

Giang Hà khép cuốn tạp chí chuyên ngành trong nước lại. Anh thực sự quyết tâm thúc đẩy một cuộc cải cách trong lĩnh vực sản phụ khoa nước nhà.

Nhưng nếu chỉ dùng lời nói suông thì chắc chắn chẳng ai tin phục. Khác ngành như cách núi, chiến tích lẫy lừng của anh bên khoa Ngoại Gan Mật đâu có liên quan gì đến Sản khoa. Muốn mọi người lắng nghe mình, trước hết anh phải khẳng định được thực lực và vị thế trong chính lĩnh vực này.

Đó là lý do vì sao hôm nay anh lại làm bài kiểm tra năng lực của Giáo sư Nhậm San nghiêm túc đến thế. Chắc chắn Giáo sư Nhậm sẽ nghiên cứu rất kỹ những đáp án đó như một viên gạch lót đường.

Còn các chuyên gia Sản khoa khi nhìn vào những lý thuyết vượt tầm ấy, anh đoán kiểu gì họ cũng sẽ cho rằng nó quá đỗi lý tưởng hóa, rồi lấy những ca mổ hóc búa ngoài thực tế ra để thử thách anh.

Mọi thứ đều đang diễn ra đúng như dự liệu...

Mặt bàn khẽ rung lên. Chiếc điện thoại báo tin nhắn từ Giáo sư Nhậm San: 【 Chủ nhiệm Giang, 8 giờ sáng mai tại phòng giao ban số 1 khoa Sản Bệnh viện Phụ thuộc số 1, khoa có một ca bệnh khó cần hội chẩn trước mổ và muốn lắng nghe ý kiến của em, em có thu xếp thời gian được không? 】 Giang Hà nhắn lại ngay: 【 Em có ạ, hẹn gặp cô vào sáng mai. 】 Rất tốt, tiến độ diễn ra vô cùng thuận lợi.

Anh cần nhanh chóng tiếp cận thực tế lâm sàng để phát huy tối đa sở trường của mình. Thuyết phục người khác bằng lý thuyết thuần túy đòi hỏi phải làm vô số thực nghiệm tốn nhiều thời gian, trong khi dùng những ca phẫu thuật thực tế để chứng minh năng lực thì tốc độ nhanh hơn rất nhiều.

Chốt xong lịch hẹn, Giang Hà dọn dẹp bàn rồi rời thư viện.

Trước khi về nhà, anh tạt qua Trung tâm Nghiên cứu Đề án trọng điểm 863.

Phòng thí nghiệm vẫn hừng hực khí thế như mọi ngày. Ai nấy đều tập trung cao độ cho công việc. Những gương mặt trẻ như Trình Khê Dao, Hạo Tử, Dịch Hướng Vãn giờ đều đã là những tay cứng việc, thao tác vô cùng thuần thục.

Giáo sư Khang An và Giáo sư Tôn Trường Minh vẫn quán xuyến đại cục, tất cả đang bước vào giai đoạn nước rút chuẩn bị cho phiên điều trần toàn cầu ngày 1 tháng 3 sắp tới.

Hôm nay tình cờ Giáo sư Vương Hiểu Tình cũng có mặt ở đây. Thấy Giang Hà bước vào, bà liền cầm một bản báo cáo tổng hợp bước tới đón tiếp:

"Chủ nhiệm Giang, em xem này, công tác kết nối cho phiên điều trần diễn ra vô cùng thuận lợi. Phái đoàn của Bệnh viện Charité đã chốt lịch bay, các cơ quan y tế hàng đầu của Mỹ cùng các quan sát viên của FDA cũng đều đã hoàn tất thủ tục."

Giang Hà lướt qua danh sách, khẽ gật đầu hài lòng.

"Còn một tin vui nữa," Giáo sư Vương báo cáo tiếp, "Cảnh báo rủi ro du lịch do dịch bệnh công bố trước đó đã chính thức được gỡ bỏ vào sáng nay. Phía tiền tuyến phản hồi rằng phác đồ điều trị của em đem lại hiệu quả rất rõ rệt, chủng giống vắc-xin cũng phát huy tác dụng to lớn. Lãnh đạo CDC gọi điện khen ngợi em hết lời."

Giang Hà nhẹ giọng: "Dạ, kiểm soát được dịch bệnh là tốt rồi ạ."

Giáo sư Vương thoáng ngập ngừng, rồi lựa lời lên tiếng: "Chủ nhiệm Giang này, hiện tại có rất nhiều nhân vật tầm cỡ quốc tế sắp sửa sang đây, dự án thuốc nhắm trúng đích của chúng ta cũng đã bước vào giai đoạn sống còn nhất, mọi người đều trông cậy vào em chủ trì đại cục... Nghe nói hai hôm nay em lại chuyển hướng sang nghiên cứu Sản khoa à?"

Giang Hà đáp: "Dạ vâng ạ."

Giáo sư Vương nhìn quanh thấy không có ai, bèn nhỏ nhẹ khuyên nhủ: "Ý của cô là, đổi gió một chút cũng tốt, nhưng chúng ta vẫn nên dồn toàn bộ sự chú ý vào Đề án 863 thì hơn. Bao nhiêu đầu việc lớn đều đang chờ em chốt hạ để dẫn dắt mọi người đánh thắng trận chiến quyết định này."

Giang Hà khẽ mỉm cười. Anh nhìn là hiểu ngay vì sao Giáo sư Vương lại tìm mình nói những lời này. Chắc chắn là thầy Dương Húc ở nhà đã thở ngắn than dài thổi gió bên gối, sư mẫu nghe xong mới tìm cách nói khéo để kéo anh về. Tình cảm của hai người thực sự rất khăng khít, lúc nào cũng lo lắng cho tương lai của học trò.

"Em cảm ơn sư mẫu, em tự biết chừng mực mà," Giang Hà nói, "Phiên điều trần ngày 1 tháng 3 mọi việc vẫn sẽ diễn ra đúng như kế hoạch đã định, còn chuyện bên khoa Sản em cũng sẽ xử lý ổn thỏa ạ."

"Ai dào, em biết chừng mực là được rồi." Tiếng gọi "sư mẫu" khiến Giáo sư Vương thoáng chút ngượng ngùng.

...

7 giờ 50 phút sáng hôm sau.

Tại phòng giao ban khoa Sản Bệnh viện Phụ thuộc số 1, hơn chục bác sĩ đã ngồi kín chỗ. Đây đều là những nhân sự chủ chốt của khoa.

Không khí buổi thảo luận trước mổ hôm nay khác hẳn mọi khi.

Một vị Phó Chủ nhiệm khoa hạ giọng: "Nghe tin gì chưa? Sáng nay Chủ nhiệm Giang sẽ sang tham gia buổi hội chẩn của khoa mình đấy."

"Hôm qua trước khi tan ca tôi đã nhận được thông báo rồi. Chủ nhiệm Giang... sao tự dưng lại hứng thú với bệnh nhân khoa Sản thế nhỉ?"

"Nghe đâu cậu ấy định lấn sân sang mảng Sản khoa, đích thân Chủ nhiệm Ngô mời cậu ấy sang để cùng hội chẩn ca bệnh này."

"Định sang Sản khoa thật á? Vượt chuyên khoa xa thế liệu có làm nổi không?"

"Khó nói lắm, nhưng tôi chọn tin tưởng năng lực của Chủ nhiệm Giang..."

"Tôi thì vẫn giữ thái độ hoài nghi, rào cản giữa các chuyên ngành đâu phải chuyện đùa."

Bất kể mọi người bàn tán ra sao, nhìn chung ai nấy đều tràn ngập sự tò mò. Những giai thoại chấn động về Giang Hà trong bệnh viện họ đã nghe mòn tai, vấn đề là những thách thức của Sản khoa hoàn toàn khác biệt so với Ngoại tổng quát.

Đúng 8 giờ.

Giang Hà bước vào phòng rất đúng giờ. Chủ nhiệm Ngô Hân và Giáo sư Nhậm San cũng có mặt.

"Chào Chủ nhiệm Giang, đến sớm thế em," Ngô Hân đứng dậy niềm nở đón tiếp.

"Chào Chủ nhiệm Ngô, chào các thầy cô ạ."

Giang Hà gật đầu chào mọi người rồi chọn một chỗ ngồi xuống.

Không cần rào trước đón sau quá nhiều, Ngô Hân đi thẳng vào vấn đề chính. Bà muốn đặt bài toán lâm sàng thực tế lên bàn để Giang Hà thấy rõ độ khó mà chủ động rút lui.

"Mọi người đã đông đủ, chúng ta bắt đầu thôi. Bác sĩ Triệu, phiền anh trình bày tóm tắt hình ảnh học của bệnh nhân cho cả khoa nắm tình hình."

Bác sĩ Triệu bên khoa Chẩn đoán hình ảnh đứng dậy báo cáo: "Bệnh nhân nữ, 32 tuổi, mang thai lần hai, sinh một lần (G2P1), hiện thai được 34 tuần, hôm qua được chuyển viện cấp cứu từ tuyến huyện lên."

Nói đoạn, anh chỉ tay lên phim chụp MRI vùng đoạn dưới tử cung:

"Mọi người quan sát ở đây, kết quả siêu âm và cộng hưởng từ cho thấy hình ảnh nhau tiền đạo trung tâm hoàn toàn, bánh nhau che phủ trọn vẹn lỗ trong cổ tử cung."

Các bác sĩ có mặt đều là những người dày dạn kinh nghiệm, sắc mặt lập tức trở nên nặng nề.

Qua phim chụp có thể thấy rõ, bánh nhau không chỉ nằm ở vị trí tiền đạo mà còn kèm theo tình trạng nhau cài răng lược thể nặng. Về mặt chuyên môn, đây gọi là nhau cài răng lược thể xuyên thấu (Placenta Percreta).

Tổn thương đã ăn sâu xuyên qua lớp cơ tử cung và xâm lấn tới lớp thanh mạc thành sau bàng quang. Ranh giới giữa đoạn dưới tử cung và bàng quang đã biến mất hoàn toàn, kèm theo mạng lưới mạch máu tăng sinh bất thường vô cùng phức tạp.

Một ca bệnh cực kỳ nan giải, hèn gì tuyến huyện không dám giữ lại mà phải chuyển gấp lên tuyến trên.

Bác sĩ Triệu ngồi xuống, bầu không khí trong phòng chùng hẳn lại.

Tình trạng bệnh nhân hiện tại chưa đến mức phải đẩy thẳng vào phòng mổ cấp cứu ngay lập tức, các dấu hiệu sinh tồn vẫn tạm thời ổn định, nhưng đây lại chính là dạng bệnh lý đau đầu nhất trên lâm sàng.

Chủ nhiệm Ngô Hân tiếp lời, phân tích rõ hai thách thức lớn nhất của ca mổ:

"Thưa các đồng nghiệp, ca phẫu thuật này chúng ta phải đối mặt với hai cửa ải sinh tử."

"Thứ nhất là nguy cơ chảy máu dữ dội. Đường rạch ngang đoạn dưới tử cung thông thường không thể tránh khỏi vị trí bánh nhau tiền đạo. Nếu rạch trúng bánh nhau, chúng ta sẽ phải đối mặt với tốc độ mất máu lên tới hơn một ngàn mililit mỗi phút. Với tốc độ chảy máu khủng khiếp như vậy, sản phụ rất dễ rơi vào tình trạng sốc mất máu chỉ trong vòng vài phút ngắn ngủi."

"Thứ hai là tổn thương tạng lân cận. Bánh nhau đã xuyên thủng cơ tử cung ăn sâu vào thành sau bàng quang. Nếu cố tình bóc tách bánh nhau, chắc chắn sẽ gây rách toạc bàng quang trên diện rộng, thậm chí làm tổn thương cả niệu quản."

Thông thường, Chủ nhiệm Ngô sẽ đưa ra vài phương án để toàn khoa cùng mổ xẻ, cân nhắc thiệt hơn rồi mới chốt lại phác đồ tối ưu.

Nhưng hôm nay bà lại quay sang nhìn Giang Hà, cất giọng thăm dò:

"Chủ nhiệm Giang này, nguyện vọng của gia đình bệnh nhân rất tha thiết muốn giữ lại tử cung. Tuy nhiên theo đánh giá chuyên môn của chúng tôi, với điều kiện trang thiết bị hiện tại cùng bệnh cảnh hung hiểm thế này, việc cố chấp giữ tử cung tiềm ẩn nguy cơ tử vong quá cao. Với tư cách là Trưởng khoa, phương án ưu tiên hàng đầu của tôi vẫn là mổ lấy thai, không bóc bánh nhau mà tiến hành cắt tử cung toàn phần ngay lập tức, trong mổ sẽ mời thêm Ngoại Tiết niệu cùng phối hợp khâu phục hồi bàng quang.

Chủ nhiệm Giang có nền tảng lý thuyết rất sâu rộng, không biết em có góc nhìn nào khác không?"

Mọi ánh mắt trong phòng lập tức đổ dồn về phía Giang Hà.

Đa phần các bác sĩ đều thầm nghĩ: Ca này thì đến Chủ nhiệm Giang chắc cũng chẳng thể nghĩ ra giải pháp nào đột phá hơn được, cắt tử cung bảo toàn tính mạng đã là phương án an toàn nhất lúc này rồi.

Giang Hà không vội trả lời ngay. Anh chăm chú nhìn lên màn hình đọc phim, rồi bước lên phía trước để quan sát kỹ hơn từng lát cắt của phim MRI.

Là một phẫu thuật viên từng trải qua hai kiếp cầm dao, góc nhìn thực tế của anh hoàn toàn khác biệt với các bác sĩ năm 2009, dù là ở một chuyên ngành khác.

Chẳng hạn như trên tấm phim này, tín hiệu dòng chảy mạch máu vùng chậu dường như có điểm bất thường.

Cả phòng im lặng dõi theo từng cử chỉ của anh, không một ai dám lên tiếng cắt ngang.

Cho đến khi Giang Hà cất tiếng: "Bác sĩ Triệu, bệnh nhân đã được làm siêu âm Doppler mạch máu động mạch chậu trong chưa? Đường kính lòng mạch và chỉ số kháng lực dòng chảy là bao nhiêu?"

Bác sĩ Triệu ngớ người, vội lật tìm hồ sơ bệnh án: "À, đã làm rồi, đường kính bình thường, không có mảng xơ vữa rõ rệt, chỉ số kháng lực dòng chảy hơi thấp, gợi ý giường mạch máu vùng chậu phía xa đang giãn nở cực độ."

Giang Hà khẽ gật đầu, điềm đạm nói: "Thưa các thầy cô... em có một ý tưởng thế này."

Vài bác sĩ trẻ vốn hâm mộ Giang Hà từ trước vừa nghe thấy câu nói quen thuộc liền giật mình: Mỗi khi Chủ nhiệm Giang chuẩn bị đưa ra một kỹ thuật mổ mang tính đột phá, anh luôn mở đầu bằng một phong thái điềm tĩnh như vậy.

Chủ nhiệm Ngô nhìn anh chăm chú: "Em cứ nói đi."

Giang Hà: "Em nghĩ, việc bảo tồn tử cung cho bệnh nhân này không phải là hoàn toàn bất khả thi."

Cả phòng giao ban thoáng chốc lặng ngắt. Mấy vị Phó Chủ nhiệm nhìn nhau đầy vẻ kinh ngạc.

Ngô Hân khẽ chau mày. Bà đưa ca bệnh này ra là để anh thấy khó mà lui bước, không ngờ anh lại dám nhận lời thách thức, thậm chí còn muốn giữ lại tử cung?

Ngô Hân hỏi: "Cụ thể phác đồ triển khai thế nào, em nói rõ hơn xem?"

Giang Hà phân tích: "Mấu chốt của việc vừa giữ được tử cung vừa cắt bỏ trọn vẹn tổn thương xâm lấn bàng quang nằm ở việc kiểm soát lượng máu tới vùng chậu. Phương án của em là trước khi tiến hành mổ lấy thai, đích thân em sẽ thực hiện kỹ thuật chặn tạm thời dòng máu động mạch chủ bụng đoạn dưới."

Chặn động mạch chủ bụng!

Chiêu này một số người đã từng nghe danh khi Giang Hà cứu sống các ca đa chấn thương nguy kịch trước đây.

Anh tiếp tục trình bày rành rọt từng bước:

"Bệnh nhân nằm ngửa, sau khi mở ổ bụng, em sẽ chịu trách nhiệm bóc tách khoang sau phúc mạc, phẫu tích bộc lộ động mạch chủ bụng đoạn dưới mức động mạch thận, luồn sẵn dây garo chuyên dụng để chờ lệnh. Hoàn thành bước này, ê-kíp sản khoa sẽ tiến hành rạch đường mổ thân tử cung ở vị trí cao để tránh hoàn toàn bánh nhau tiền đạo phía dưới rồi đón thai nhi ra ngoài. Ngay khi thai nhi chào đời, em sẽ lập tức siết chặt dây garo để ngắt dòng máu từ động mạch chủ bụng."

Nhiều bác sĩ nghe đến đây vẫn chưa thực sự hình dung hết được quy trình.

Giang Hà liền cầm bút dạ bước tới bảng trắng, vẽ phác thảo sơ đồ phân bố mạch máu vùng chậu:

"Mọi người xem, khi dòng máu chính bị chặn lại, toàn bộ vùng chậu sẽ rơi vào trạng thái phẫu trường gần như không có máu. Trong khung thời gian vàng này, Chủ nhiệm Ngô có thể thong thả xử lý triệt để phần nhau tiền đạo, còn em sẽ tận dụng tầm nhìn sạch sẽ đó để thực hiện kỹ thuật bóc tách lớp áo ngoài dưới vỏ động mạch, tách rời hoàn toàn tổ chức bánh nhau đang xâm lấn vào lớp thanh mạc bàng quang.

Sau khi hoàn tất việc cắt bỏ ổ bệnh và khâu phục hồi thành tử cung, chúng ta mới từ từ nới lỏng dây garo động mạch chủ bụng."

"Chủ nhiệm Ngô xem, một khi không còn tình trạng xuất huyết ồ ạt làm che khuất phẫu trường, độ khó của việc bóc tách và khâu phục hồi sẽ giảm đi rất nhiều, và tử cung của người bệnh đương nhiên có thể bảo tồn trọn vẹn."

Trong phòng giao ban, không gian tĩnh lặng đến mức có thể nghe thấy cả tiếng kim rơi.

Tim Chủ nhiệm Ngô đập nhanh hơn bình thường. Hôm qua bà vừa thấy anh nhắc tới lý luận kiểm soát mạch máu cải tiến này trong bài thi, lúc đó còn nghĩ nó xa rời thực tế, vậy mà hôm nay anh đã cụ thể hóa nó thành một phác đồ lâm sàng chi tiết và thuyết phục đến nhường này.

Một vị Phó Chủ nhiệm kỳ cựu liền lên tiếng thắc mắc:

"Chủ nhiệm Giang này, việc chặn động mạch chủ bụng sẽ khiến chi dưới và các tạng vùng chậu đối mặt với nguy cơ tổn thương do thiếu máu cục bộ và tái tưới máu. Khung thời gian chặn an toàn tối đa chỉ có khoảng hai mươi phút. Trong vòng 20 phút ngắn ngủi đó, vừa phải bóc tách bánh nhau ăn sâu vào bàng quang, vừa phải khâu phục hồi tử cung, xét về mặt thời gian liệu có thể hoàn thành kịp không?"

Mọi ánh mắt lại đổ dồn về phía Giang Hà.

Đúng vậy, bài toán thời gian thao tác sẽ giải quyết ra sao?

Giang Hà vẫn giữ vẻ mặt vô cùng bình thản: "Đoạn bóc tách tổn thương xâm lấn bàng quang cứ để em đứng mổ chính, em nghĩ khoảng mười lăm phút là đủ rồi."

Ngô Hân: "?"

Ủa, sao tự dưng quyền mổ chính của mình lại bị tước mất thế này? Chuyện này có đúng kịch bản ban đầu không vậy?