Chương 4: Cáo Già Chốn Quan Trường

Sáng hôm sau bà nội Tô thức dậy làm bữa sáng, thấy trong phòng cháu gái không có động tĩnh gì, chỉ nghĩ là tối qua cô học muộn quá, sáng nay ngủ nướng một lát. Bây giờ đang là kỳ nghỉ, không cần dậy sớm, bà nội Tô liền không làm phiền cô. Nào ngờ đợi đến khi bữa sáng đã nguội ngắt, trong phòng Tô Tiểu Ly vẫn không có động tĩnh, bà nội Tô lúc này mới cảm thấy không ổn. Vào phòng xem thử, chăn đệm được gấp gọn gàng, trong phòng làm gì có ai.

Vừa định ra ngoài tìm người, đã thấy Tô Tiểu Ly vác một cái bao tải, xách một cái giỏ đi về. Tô Tiểu Ly đặt bao tải trên lưng xuống, con vật sống bên trong bị nhốt ngột ngạt đang vùng vẫy, thỉnh thoảng phát ra vài tiếng kêu "cạp cạp".

"Sáng sớm tinh mơ, sao lại làm cho bùn đất dính đầy người thế này, ây da, cánh tay sao lại bị xước rồi!" Tô Tiểu Ly mặc áo cộc tay, trên cánh tay là những vết xước nông sâu không đều rỉ m. á. u do lá lau sậy và đá dăm cứa vào. Bà nội Tô vội vàng đỡ lấy chiếc giỏ trên tay Tô Tiểu Ly, nặng trĩu, bên trong toàn là trứng vịt trời tươi rói.

"Bà nội, bà có biết làm trứng vịt muối không?" Tô Tiểu Ly tràn đầy mong đợi nhìn bà nội.

"Biết thì biết, nhưng hai bà cháu mình cũng đâu ăn hết nhiều thế này."

"Hai bà cháu mình ăn không hết, thì đem đi bán. Cô út lấy hết tiền trong nhà đi rồi, cháu phải kiếm chút học phí về chứ."

"Hả? Chuyện này… liệu có phạm điều cấm kỵ không? Sẽ không vì tội đầu cơ trục lợi mà bị bắt chứ?" Hai năm trước bà nội Tô từng thấy cảnh nông dân vào thành phố bán nông sản, bị bắt ngay trên phố, nên đối với việc buôn bán nhỏ lẻ khá e dè.

"Bà đừng lo lắng nữa. Ngoài trứng vịt muối, mình hầm luôn mấy con vịt này đi, bà nội, cháu không biết làm đâu, cùng lắm chỉ phụ giúp bà được thôi." Tô Tiểu Ly chỉ vào bao tải nói. Bà nội Tô đã bị chuyển hướng sự chú ý thành công, không còn vướng bận nữa, xách bao tải đi ra sân sau. Tối qua Tô Tiểu Ly đã nghĩ kỹ rồi, nước trong kênh là để đảm bảo nước sinh hoạt cho thành phố và tưới tiêu cho nông nghiệp của huyện, nhưng thủy sản bên trong lại là vật vô chủ.

Kênh mương nối liền nhà máy nước máy của huyện và ruộng đồng trong làng, bây giờ đang là mùa bận rộn đồng áng, không ai rảnh rỗi đi tìm trứng vịt trời, vừa hay để cô nhặt được món hời. Nhưng nếu bán trực tiếp trứng vịt e là cũng chẳng kiếm được mấy đồng, ít nhất phải qua một quá trình chế biến, có giá trị gia tăng, mới có thể bỏ ra một phần sức lực mà kiếm được hai phần tiền.

Trong ký ức của "Tô Tiểu Ly", mỗi độ hè về, bố Tô Kiến Quốc sẽ đưa cô và mẹ đến bờ kênh bắt cá bắt vịt chơi, trong bãi lau sậy, bên bờ kênh xả lũ, đều từng lưu lại tiếng cười nói của cả gia đình. Sáng nay trời còn chưa sáng, cô đã dựa vào ký ức tìm được vài bụi lau sậy, nhặt được hơn 40 quả trứng vịt. Lại nhân lúc bầy vịt trời không đề phòng, bắt sống được 3 con vịt to, hì hục cả buổi sáng mới về nhà.

"Bà nội, chúng ta đem trứng vịt đi muối, đợi vài ngày nữa tươm mỡ rồi đem đi bán. Sáng nay làm sạch vịt trước, chiều hầm lên, đợi đến lúc đơn vị tan làm, cháu sẽ ra cổng khu tập thể phía trước bán." Mắt Tô Tiểu Ly sáng lấp lánh, sắp xếp đâu ra đấy. Hai bà cháu hì hục cả một ngày trời, ngoài buổi trưa bà nội Tô theo lệ thường đi phụ bếp ở nhà ăn, thời gian còn lại đều dồn vào việc hầm vịt. Bà nội Tô vốn định muối trứng vịt trước, ngặt nỗi không có rượu, muối cũng không đủ, đành thôi.

Khoảng hơn 4 giờ chiều, trong căn nhà trệt tỏa ra từng đợt mùi thơm nức mũi. Tô Tiểu Ly múc ra hai bát, một bát để lại cho bà nội tối ăn, cô bưng bát còn lại, đi vào đơn vị ở sân trước, đến trước cửa phòng làm việc của Chủ nhiệm kênh Thủ Chính Lý Chính Đức.

"Bác Lý có ở đây không ạ? Cháu là Tô Tiểu Ly đây ạ." Tô Tiểu Ly gõ nhẹ vào cánh cửa đang khép hờ.

"Tiểu Ly, sao cháu lại đến đây?" Sắp tan làm rồi, hôm nay Lý Chính Đức vừa được phát lương, tâm trạng thực sự rất tốt, đang định đọc xong tờ báo này thì về, thấy Tô Tiểu Ly đến thăm có chút ngạc nhiên. Lý Chính Đức và bố của Tô Tiểu Ly là Tô Kiến Quốc coi như là đồng nghiệp cùng một hệ thống, chỉ là một người đi theo con đường hành chính, một người đi theo con đường kỹ thuật. Năm xưa hai người cũng coi như là cộng sự một thời gian.

Tô Kiến Quốc dẫn theo vài thanh niên của Cục Thủy lợi và kênh Thủ Chính, ngày đêm khơi thông triệt để lòng sông của kênh Thủ Chính, lại sửa chữa những chỗ sụt lún của kênh xả lũ trước khi mưa bão ập đến, kênh Thủ Chính lúc này mới thực sự phát huy tác dụng. Vị trí Chủ nhiệm của Lý Chính Đức mới coi như là danh chính ngôn thuận.

Nếu không nói cho cùng, kênh Thủ Chính chỉ là một con mương cũ bỏ hoang, một con mương nước đọng, vị trí Chủ nhiệm văn phòng là chiếc ghế lạnh mà ngay cả những cán bộ lão thành lui về tuyến hai cũng không muốn ngồi. Qua một thời gian giao du, Lý Chính Đức thực tâm khâm phục kỹ thuật và sự thiết thực của Tô Kiến Quốc, đối với gia đình Tô Tiểu Ly cũng khá chiếu cố. Không chỉ sắp xếp công việc phụ bếp cho bà nội Tô, sau khi Tô Kiến Quốc qua đời, căn nhà trệt cũng để cho họ tiếp tục ở.

"Bác Lý, bà nội cháu có hầm chút thịt vịt, bảo cháu mang cho bác một ít, bác mang về cùng dì Trương nếm thử ạ." Tô Tiểu Ly ngoan ngoãn nói.

"Ây da, bà nội cháu khách sáo làm gì, hai bà cháu cứ giữ lại mà ăn chứ." Lý Chính Đức từ chối.

"Con vịt này béo lắm ạ, bác nếm thử xem, hai cái đùi vịt này hầm nhừ lắm rồi." Thời buổi này người ta thường thiếu thốn dầu mỡ, mùi thơm không ngừng k*ch th*ch Lý Chính Đức vốn đang hơi đói bụng. Vị lãnh đạo phu nhân ở nhà một tuần mới làm món thịt cho cả nhà một hai lần, thịt xào ra toàn gắp hết vào bát con trai Lý Tồn Chí, ông chỉ có phần thèm thuồng.

Bây giờ, bát canh thịt vịt bưng trên tay không nguội không nóng, mùi thơm nức mũi, lớp mỡ vịt vàng óng nổi trên nước dùng màu trắng sữa, hai cái đùi vịt to bự chen chúc nhau. Lý Chính Đức không khách sáo nữa, "Vậy thì cảm ơn nhé!" Lời còn chưa dứt, ông đã bưng bát lên húp một ngụm canh vịt lớn trước. Tươi ngon! Đậm đà! Phải nói là tay nghề nấu nướng của bà nội Tô thật sự rất tuyệt, vịt không hề có chút mùi hôi tanh nào. Lý Chính Đức húp một ngụm lớn chưa đã thèm, gắp một miếng thịt vịt đưa vào miệng.

Vịt hầm ngấm gia vị, nước thịt mọng nước, tan ngay trong miệng, c. ắ. n một miếng, Lý Chính Đức cảm giác như mình sắp bay lên trời. Nhìn thấy nụ cười của Tô Tiểu Ly, thân là bậc trưởng bối ông có chút ngại ngùng.

"Tay nghề của bà nội cháu thật sự rất tuyệt, bác đã lâu lắm rồi không được ăn món nào nhiều dầu mỡ thế này, dì Trương của cháu đều không nỡ mua thịt…" Tô Tiểu Ly ngập ngừng muốn nói lại thôi, hé nửa miệng định nói gì đó.

"Tiểu Ly, bác thấy bộ dạng này của cháu, không giống như chỉ đơn thuần mang cho bác một bát thịt vịt đâu nhỉ." Lý Chính Đức quả không hổ là cáo già chốn quan trường, cảm giác được hôm nay trong lòng Tô Tiểu Ly đang cất giấu tâm sự. Tô Tiểu Ly cũng không vòng vo với ông, "Bác Lý, cháu quả thực có chút chuyện nhỏ chưa chắc chắn, nên muốn hỏi ý kiến bác xem có được không ạ?"

"Nói đi, bác nghe đây." Lý Chính Đức khuyến khích cô.

"Chẳng phải đang nghỉ thu sao ạ, bác biết đấy, bố cháu vì thi đỗ đại học nên đã chuyển thành hộ khẩu thành thị, ở quê từ lâu đã không còn ruộng đất của bố cháu nữa. Nhưng nhà trường yêu cầu lúc khai giảng mỗi người phải nộp 20 cân lương thực…" Trường trung học thị trấn nơi Tô Tiểu Ly theo học nằm ở khu vực giáp ranh giữa thành thị và nông thôn, trong trường có không ít học sinh nông thôn, mỗi năm trường sẽ cho nghỉ bốn kỳ: nghỉ xuân, nghỉ gặt lúa mì, nghỉ thu, nghỉ đông.

Bốn kỳ nghỉ thời gian đều không dài, cũng chỉ mười mấy hai mươi ngày, ngoài kỳ nghỉ đông, ba kỳ nghỉ còn lại hoàn toàn dựa theo nhịp độ bận rộn của mùa vụ mà sắp xếp. Đặc biệt là kỳ nghỉ gặt lúa mì và nghỉ thu, bất kể là đối với giáo viên hay học sinh, hai kỳ nghỉ này tuyệt đối không hề nhẹ nhàng.