Chương 21

Lão Thất chỉ thẳng vào mũi Viện thủ Hàn Lâm viện mà mắng:"Ngươi sinh trong thế gia quan lại, hưởng ơn triều đình, đứng giữa triều làm bề tôi, ăn lộc dân. Nạn nhân vô tội mà chịu t. h. ả. m cảnh ấy, ngươi không phẫn nộ, không đòi công đạo, lại ngăn cản việc dùng cực hình trừ gian diệt ác, là vì cớ gì? Ngươi đọc sách thánh hiền, ngoài mấy câu nhân nghĩa đạo đức thì chỉ là ngụy quân t. ử ích kỷ. Hay ngươi cũng là kẻ hưởng lợi từ việc ăn tuyệt hộ?"

"Làm quan phải vì dân trừ hại. Ngươi không đứng về phía dân, lại tiếp tay cho ác, ấy là đại ác." Miệng lão Thất như s. ú. n. g liên thanh, mắng vị Hàn Lâm danh tiếng ấy đến mặt đỏ tai hồng.

"Quan tham thì hại nước; ngu muội vô năng, không phân thiện ác thì mất nước; giả nhân giả nghĩa thì diệt nước. Ngươi đầu béo tai to, bụng lớn như quả cầu, hẳn là th*m nh*ng. Ngu muội vô năng tất làm hại nước; giả nhân giả nghĩa ắt diệt nước. Lão tặc già kia, dân nuôi ngươi bằng mồ hôi nước mắt, mà không nuôi được lòng biết ơn, chỉ nuôi ra cái bụng phì nộn không phân thiện ác. Bao năm đọc sách thánh hiền mà vẫn không biết phải trái. Nếu Khổng T. ử còn sống chắc cũng xấu hổ mà bỏ đi.

Trong triều văn võ, phàm còn chút phân biệt thiện ác nào cũng xấu hổ đứng chung với ngươi." Lời lão Thất như d. a. o, câu nào cũng nhọn như kim, mắng vị nho sĩ ấy đến râu tóc dựng đứng, mặt đỏ cổ tía. Ta chỉ muốn vỗ tay. Tên này đúng là cái miệng thay ta nói hết. Ta nhìn quan chép sử đang ghi chép lia lịa, nghĩ lát nữa tan triều phải xem lại đoạn này. Lão Hàn Lâm cãi không lại, bị mắng đến á khẩu, chỉ còn cách cầu ta phân xử. Ta còn nói gì được?

Ta tự nhận mình cũng từng vì lợi ích riêng mà dùng thủ đoạn, nhưng chí ít vẫn giữ được ranh giới thiện ác. Ta hắng giọng, trước ánh mắt mong chờ của quần thần, nói:"Lời lão Thất nói rất hợp lòng trẫm. Hành vi ăn tuyệt hộ này không bằng cầm thú, đạo đức suy đồi, trời không dung. Cứ theo lời lão Thất mà làm, phải dùng nghiêm hình để trả lại công đạo cho oan hồn." Một lời của ta quyết định tất cả.

Ta nhìn vị lão Hàn Lâm đang rưng rưng, chậm rãi nói bằng giọng đặc biệt:"Ái khanh bản tính nhân hậu, đến cả gian nịnh cũng có thể khoan dung. Tấm lòng ấy thật là thiện lương. Nhưng từ bi không thể cầm binh, nhân nghĩa không thể quản tài. Làm quan không chỉ cần thiện, mà còn phải biết phân biệt đúng sai mới có thể đem lại lợi ích cho dân." Sắc mặt lão ta dần cứng lại.

"Khanh tài hoa, nhưng trẫm thấy khanh hành sự tuy thiện mà thiếu quyết đoán giữa thiện và ác. Người trị quốc phải lấy dân làm gốc, phân rõ trung gian mới có thể giữ yên bờ cõi. Nhân hậu là đức, nhưng trong việc trị quốc e chưa phải toàn tài." Mắt lão ta tròn xoe.

"Trẫm suy nghĩ kỹ, e rằng đức tài của khanh không hợp để trẫm trọng dụng. Vậy nên, khanh hãy cởi quan phục về quê. Thiện hạnh của khanh chắc chắn sẽ có lợi cho quê hương. Trẫm tuy mất một bề tôi, nhưng dân gian có được một người thầy nhân hậu, cũng là phúc cho quốc gia." Loại thánh mẫu giả tạo này ta rất muốn trừ đi, nhưng chính trị không phải chuyện đ. á. n. h g. i. ế. c, mà là cân bằng và thỏa hiệp.

"Mong khanh sớm thu xếp, chọn ngày hồi hương. Sau khi về quê vẫn giữ lòng thiện, giáo hóa một phương, để trẫm được an lòng nhé." Để dứt bỏ hành vi "ăn tuyệt hộ" trong dân gian, ta cùng một nhóm đại thần chí hướng tương đồng, xây dựng hàng loạt chính sách. Sau đó tiếp thu ý kiến của lão Thất, quy định: phàm dân làng, tộc nhân tham gia ăn tuyệt hộ đều bị xử phạt nặng. Đồng thời khuyến khích những gia đình không có con trai lập di chúc từ sớm, hoặc lập riêng hộ cho con gái, để tài sản có căn cứ pháp lý rõ ràng.

Nhưng "ăn tuyệt hộ" cũng như quan niệm "con dâu phải hiếu thuận với mẹ chồng là lễ pháp" vậy, không phải nói cấm là cấm được ngay. Quan lại phần lớn đều là kẻ hưởng lợi trong hệ thống ấy, làm sao họ có thể đồng cảm với nữ nhân ở vị thế yếu? Muốn họ thay đổi nhận thức, đường còn rất dài. Nhưng lão Thất nói đúng: đã là kẻ hưởng lợi, thì sao có thể tự nguyện nói thay cho người yếu thế? Trừ phi khiến lợi ích của họ gắn c. h. ặ. t với lợi ích của người yếu thế.

Trong lòng ta cho rằng lão Thất có thể gánh vác đại sự, nên hỏi hắn: làm sao để quan địa phương xử lý công bằng? Lão Thất dứt khoát đáp:"Nhi thần cho rằng phải thực thi chế độ truy trách. Nếu còn xảy ra t. h. ả. m kịch ăn tuyệt hộ, thì quan lại địa phương, lý trưởng đều phải bị bãi miễn để răn đe. Tộc trưởng cũng phải bị truy tội. Có như vậy mới dứt được loại bi kịch này." Lời lẽ khẳng khái, giọng vang như chuông, khí thế quả quyết.

Ta âm thầm gật đầu, làm theo lời lão Thất, lệnh Hình bộ Cấp sự trung soạn thánh chỉ, ban hành điều lệ luật pháp mới. … Lão Thất ở Hình bộ gây dựng được thanh danh "Thanh Thiên", ghét ác như thù, xử án công minh. Người tìm đến kêu oan nhiều như lông trâu. Người bị hại kéo đến từ kinh thành lan ra khắp nơi. Những kẻ lặn lội ngàn dặm vào kinh cáo trạng, nỗi oan sâu như biển, mối thù cao như núi. Phàm vụ án nào lão Thất đích thân xử lý, đều là đại án, trọng án.

Ta cũng hiểu rõ, lấy pháp trị quốc là căn bản để một triều đại tồn tại lâu dài. Chính trị, kinh tế và mọi vận hành khác sẽ không bị ý chí cá nhân tùy tiện can thiệp hay phá hoại. Ý nghĩ của lão Thất không mưu mà hợp với ta, nên ta toàn lực ủng hộ hắn. Dùng pháp luật làm chỗ dựa cho bách tính, dùng hình luật để ràng buộc tầng lớp cầm quyền có thế lực quá lớn. Điều đáng quý nhất là trong lúc xử án, lão Thất nhận ra nhiều bất cập trong cách vận hành của triều đình hiện tại.

Hắn không chỉ đề xuất cải cách, mà còn trực tiếp sửa đổi, bổ sung để luật pháp ngày càng hoàn chỉnh hơn. Quan sát và thử thách lão Thất suốt nhiều năm, ta nhận ra, tên này quả thực có bản lĩnh trị quốc.