Chương 19: Men vi sinh bèo hoa dâu

Gió đông bắc rít từng cơn qua hàng rào dâm bụt trơ trụi lá, nhưng không khí trong khoảng sân gạch nhà Bình lúc này còn buốt giá và căng thẳng hơn cả ngọn gió ngoài đồng. Bà cụ Mẫn mặt mày tái mét, hai bàn tay gầy guộc run rẩy bấu chặt vào mép vạt áo nâu chắp vá. Chiếc gậy tre rơi lăn lóc trên nền gạch, kêu một tiếng lộc cộc trơ trọi.

Trong tâm thức của một bà lão cả đời lam lũ trải qua nạn đói năm bốn lăm rồi bao cuộc biến thiên, tiếng thét gầm của cán bộ cùng họng súng trường CKC bọc vải bạt kia chẳng khác nào bóng ma tai họa ập xuống mái nhà tranh vừa chớm ấm hơi người. Bình không lùi nửa bước. Thân hình cao lớn, vạm vỡ như cây lim rừng của người lính phục viên đứng sừng sững, che chắn trọn vẹn bóng dáng An và u Mẫn ở phía sau.

Ánh mắt anh không hề có chút bối rối hay hoảng hốt, chỉ có sự sắc lạnh, cương nghị của người từng đi qua mưa bom bão đạn ở chiến trường Tây Nam.

"Đồng chí Chi! Ăn có nơi, nói có chốn!" Giọng Bình trầm đục nhưng vang rền, từng âm tiết nện xuống sân gạch đanh gọn như tiếng búa gõ đe.

"Đây là nhà của cựu chiến binh, thương binh thời chống Mỹ. Các đồng chí mang súng xông thẳng vào sân đập cổng, chưa chào hỏi lễ phép đã vội chụp mũ công dân bằng những tội danh tày đình. Ai cho phép các đồng chí làm cái việc lộng quyền ấy?" Người đàn ông đeo băng đỏ tên Chi — Tổ trưởng tổ kiểm soát thị trường xã — thoáng khựng lại trước khí thế lấn lướt của Bình.

Nhưng liếc sang bà Phó Tươi đang đứng cạnh nháy mắt ra hiệu, hắn lập tức ưỡn ngực, hất cằm, lấy giọng hống hách:"Đồng chí Trần Bình, đừng có giở giọng công thần ra đây dọa dẫm! Chúng tôi thi hành nhiệm vụ theo đơn thư phản ánh của quần chúng nhân dân. Có người tố cáo đồng chí lợi dụng quyền hạn Đội trưởng Đội ba, trong đợt hộ đê chống lụt vừa rồi đã chỉ đạo đội viên dọn rơm rạ mục của hợp tác xã đem về chất đầy vườn nhà mình.

Rơm rạ là tài sản phụ phẩm của tập thể, đem về ủ đống lớn thế kia, không phải để nấu rượu lậu trốn thuế thì là để làm cái gì? Chưa kể đây này!" Ngón tay khẳng khiu như cành củi khô của hắn lại chĩa thẳng vào chiếc rổ sảo trên tay An:"Nấm rơm trắng nõn thế kia, giữa mùa đông giá rét này đào đâu ra? Rõ ràng là các người dùng thủ đoạn đầu cơ lén lút, phát triển kinh tế cá thể tiểu tư sản, đi ngược lại đường lối tập thể hóa! Chúng tôi phải tịch thu toàn bộ tang vật, lập biên bản đưa về ủy ban xã xử lý!"

Bà Phó Tươi đứng phía sau bèn bước chéo lên nửa bước, cặp môi mỏng quẹt trầu thâm sì nhếch lên một nụ cười đắc chí, giọng the thé chọc ngoáy:"Đấy, chú Chi thấy tôi nói có sai đâu! Nhà người ta cơm độn sắn còn chẳng có mà nuốt, trâu bò hợp tác xã còn run cầm cập vì thiếu rơm lót chuồng, thế mà nhà anh Bình rơm chất cao như núi, lại còn rửng mỡ trồng được cả rổ nấm béo múp míp. Rơm của tập thể chứ có phải rơm của ông bà đẻ ra đâu mà muốn khuân về là khuân?

Anh Khoát chủ nhiệm nể anh là thương binh nên bỏ qua, chứ kỷ luật Đảng thì không có chuyện bao che đâu nhé!" Từng lời cay độc của bà ta như muốn đổ thêm dầu vào lửa, khiến hai anh dân quân trẻ tuổi phía sau lúng túng nhìn nhau, tay giữ dây súng có phần ngập ngừng. An thở hắt ra một hơi dài, lẳng lặng đặt chiếc rổ nấm xuống mặt chiếc chõng tre bên cạnh. Cô bước lên đứng ngang hàng với Bình, ánh mắt trong veo không gợn một tia sợ hãi, nhẹ nhàng nhìn thẳng vào mặt người tổ trưởng:"Thưa đồng chí Chi, thưa bà Phó Tươi.

Muốn kết tội người khác thì phải căn cứ vào luật lệ và giấy trắng mực đen, chứ không thể dùng sự suy diễn vu vơ để bôi nhọ danh dự của một đảng viên, một thương binh." Nói đoạn, cô quay sang nhìn Bình, khẽ gật đầu. Bình hiểu ý vợ, anh thọc tay vào túi áo ngực chiếc áo trấn thủ bạc màu, rút ra một cuốn sổ tay bìa bọc nylon đã sờn mép cùng một tờ giấy gập tư đóng dấu đỏ chói. Bình giở tờ giấy ra, giơ thẳng trước mặt Chi:"Đồng chí Chi, mắt đồng chí còn sáng thì đọc cho rõ!

Đây là biên bản thanh lý phế phẩm sau trận lụt tháng Tám, do chính tay Chủ nhiệm Bùi Đắc Khoát và Kế toán trưởng hợp tác xã ký, có đóng dấu của Ban quản trị xã An Hòa!"

Bình dõng dạc đọc từng dòng chữ viết tay nắn nót mực xanh Cửu Long:"'Xét thấy sáu tấn rơm rạ đắp bờ vùng Đầm Lội bị ngâm nước lũ dài ngày, đã lên men mốc đen, tiềm ẩn nguy cơ lây lan nấm độc cho đàn trâu bò của xã, Ban quản trị giao cho Đội sản xuất số ba chịu trách nhiệm tiêu hủy hoặc tận dụng ủ phân cục bộ tại chỗ, tuyệt đối không đưa vào kho dự trữ tập thể để tránh lây nhiễm chéo'.

Đội ba chúng tôi đã phân chia số rơm mục đó cho từng gia đình đội viên có nhu cầu làm phân lót, gia đình tôi nhận đúng phần chia theo nhân khẩu, ghi chép sổ sách công điểm trừ lùi rõ ràng. Sổ phân phối rơm đây, có chữ ký của từng hộ xã viên!" Chi trố mắt nhìn con dấu đỏ chót của Hợp tác xã Nông nghiệp An Hòa in hằn trên nền giấy xơ thô ráp. Mặt hắn biến đổi từ tái mét sang đỏ bừng vì nghẹn họng. Bà Phó Tươi giật thót, không tin vào mắt mình, cố vớt vát:"Kể...

kể cả là rơm mục thanh lý, nhưng các người mang về ủ nấm bán ra chợ đen kiếm lời, thế chẳng phải là kinh tế tư bản tư doanh thì là cái gì?" An cất tiếng, giọng cô bình tĩnh, khúc chiết và vang rõ từng lời:"Bà Phó Tươi, nấm rơm này nhà tôi cấy meo trên rơm mục để ăn độn vào bữa cơm chống đói giáp hạt, chứ chúng tôi đã đem bán ra khỏi cổng làng một tai nấm nào chưa? Hay là bà tận mắt thấy tôi mang ra chợ cóc ven đê bán chui?

Nhà nước khuyến khích nhân dân tăng gia trên mảnh đất năm phần trăm, tận dụng phế phẩm nông nghiệp để tự túc thực phẩm, đỡ gánh nặng cho kho lương thực quốc gia. Nếu tận dụng rơm mục cứu đói cho gia đình mà bị coi là tư bản, vậy xin hỏi bà, các hộ xã viên nuôi con lợn ỉ, trồng luống rau muống sau nhà cũng là tư bản cả sao?" An tiến lại gần hố ủ nấm, chỉ tay vào luống rơm phủ lớp mùn mịn màng:"Đồng chí Chi cứ vào đây mà ngửi. Rượu lậu thì phải có men gạo, men sắn bốc mùi hèm chua nồng nặc.

Ở đây chỉ có mùi rơm rạ mục và mùn đất. Nếu các đồng chí tìm thấy một giọt nước hèm rượu hay một cái nồi cất rượu nào trong cái nhà này, tôi xin chịu kỷ luật trước toàn thể xã viên!" Chi ngượng ngùng bước lại gần ụ rơm, khịt khịt mũi mấy cái. Quả thực, chẳng có mùi men rượu nào sực lên như lời bà Phó Tươi ton hót, chỉ có mùi đất ẩm ngai ngái xen lẫn mùi thơm dịu nhẹ, thanh khiết của nấm rơm vừa đội mũ chui lên. Hắn lúng túng gãi gãi gáy, biết mình đã bị bà Phó Tươi biến thành mũi dao nhọn chọc bậy vào đá tảng.

Trần Bình là thương binh loại hai, lại vừa lập đại công cứu kho giống bãi Soi được Huyện ủy khen ngợi; nếu làm to chuyện mà không có bằng cớ xác thực, người mất chức trước tiên chính là hắn. Chi quay sang trừng mắt nhìn bà Phó Tươi một cái sắc lẹm, rồi hắng giọng chữa ngượng, mặt mày xơ cứng:"Khụ... Báo cáo đồng chí Bình và gia đình, chúng tôi... chúng tôi nhận tin báo thì phải có trách nhiệm đi kiểm tra thực tế để bảo vệ an ninh trật tự và đường lối kinh tế của xã.

Thấy đồng chí chấp hành nghiêm chỉnh thủ tục thanh lý của Ban quản trị như thế này là rất tốt. Nhưng tôi nhắc nhở, việc tăng gia nấm rơm phải tuyệt đối phục vụ đời sống gia đình, không được biến tướng thành nơi tụ tập buôn bán tự do, rõ chưa?"

"Rõ! Chúng tôi luôn chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương của Đảng và Nhà nước!" Bình đứng nghiêm, trả lời dứt khoát như một người lính. Chi vẫy tay ra hiệu cho hai anh dân quân:"Thôi, rút quân!" Bà Phó Tươi tức tối đến méo xệch cả mặt, dậm chân thình thịch trên nền ngõ đất, lủi thủi đi sau lưng tổ kiểm soát mà không dám ngoái đầu nhìn lại lấy một lần. Cánh cổng tre khép lại. Không gian trong sân dần tĩnh lặng trở lại, chỉ còn tiếng gió lùa xào xạc qua tán chuối tiêu.

Bà cụ Mẫn như trút được gánh nặng nghìn cân, run rẩy ngồi thụp xuống bậc thềm gạch, hai giọt nước mắt già nua ứa ra nơi khóe mắt chằng chịt nếp nhăn:"Phúc đức tổ tiên... Suýt nữa thì mang họa vào thân con ơi. Cái ngữ bà Tươi độc mồm độc miệng, thấy người ta hơn một tí là tìm cách dìm cho chết..." An bước lại gần, ngồi xổm xuống bên cạnh, ân cần nắm lấy bàn tay lạnh ngắt của mẹ chồng:"U đừng sợ. Mình làm ăn chân chính, cây ngay không sợ chết đứng u ạ.

Con với anh Bình đã tính toán trước sau cả rồi, giấy tờ phân phối rơm anh Bình giữ cẩn thận lắm, không ai làm càn được đâu." Bình cúi người nhặt chiếc gậy tre của mẹ lên, lau bụi rồi dựng ngay ngắn vào góc cột. Anh nhìn An, trong đáy mắt đượm vẻ khâm phục và biết ơn vô ngần. Sự điềm tĩnh, sắc sảo và tự tin của cô gái thị thành khi đối mặt với hiểm nguy luôn khiến anh cảm thấy vững lòng một cách kỳ lạ.

"An này," Bình khẽ gọi, giọng trầm ấm.

"Vừa rồi may mà em dặn anh giữ kỹ tờ biên bản thanh lý ấy. Chứ không thì hôm nay phiền phức to với chúng nó." An mỉm cười, đôi mắt sáng lấp lánh:"Em biết tính bà Tươi chưa chịu để yên đâu anh. Nhưng qua chuyện này, họ sẽ không dám bén mảng tới hạch sách mấy ụ rơm mục của nhà mình nữa. Nào, u vào bếp nhóm lửa đi ạ, trưa nay con nấu canh nấm rơm với hành hoa, ăn cùng cơm độn sắn nóng cho ấm ruột!"

* Bữa trưa hôm ấy tuy vẫn là nồi cơm độn tới hai phần sắn lát phơi khô xơ xác, nhưng không khí gia đình lại ấm cúng lạ thường. Bát canh nấm rơm nấu suông chỉ nêm chút muối hột và vài cọng hành hoa hái vội ngoài bờ rào, vậy mà ngọt lịm một cách thanh tao, đậm đà vị ngọt tự nhiên của đạm thực vật. Từng búp nấm rơm giòn sần sật, cắn vào ngập chân răng béo ngậy, làm bừng sáng cả mâm cơm đạm bạc ngày đông. Sau bữa ăn, An cùng Bình ra vườn sau. Dưới rặng chuối tiêu, hố nuôi trùn quế ẩm ướt đã bắt đầu phát huy tác dụng.

Lớp rơm mục bên trên đã được những đàn trùn khoang sinh sôi, cày xới nát tươm thành lớp phân trùn đen mịn. Nhưng nhìn sang gần hai sào đất vườn còn lại, An vẫn không giấu nổi vẻ trăn trở. Đất sét pha đế cày bị nén dẽ sau bao năm tích tụ tro bếp kiềm hóa vẫn còn trơ khấc, khô cằn. Những luống bắp cải, su hào vụ đông trồng thử nghiệm lá cứ còi cọc, vàng vọt vì thiếu đạm trầm trọng. Đợt rét đậm kéo dài càng làm rễ cây bị nghẹt, không hút nổi dinh dưỡng.

"Anh Bình này," An chỉ tay xuống luống bắp cải lá teo tóp.

"Đất này nghèo dinh dưỡng quá, lại bị chai cứng. Trùn quế cải tạo đất rất tốt, nhưng tốc độ nhân đàn chưa đủ nhanh để cung cấp phân bón cho cả hai sào đất trong vụ đông này. Phân chuồng thì cả nhà chỉ có góc chuồng lợn của hợp tác xã khoán nuôi một con, không thấm vào đâu. Nếu không bổ sung nguồn đạm hữu cơ dồi dào ngay bây giờ, đợt sương muối tới rau sẽ chết rũ hết."

Bình nhíu mày, đưa tay quẹt ngang vòm trán ngăm đen:"Phân hóa học thì chỉ có tiêu chuẩn phân đạm urê Hà Bắc của huyện cấp cho lúa tập thể, mỗi sào được có vài lạng, lấy đâu ra cho đất năm phần trăm. Mà có tiền cũng chẳng mua nổi ở cửa hàng mậu dịch. Giờ đào đâu ra chất đạm cho đất hả em?" An mỉm cười, đôi mắt lấp lánh vẻ tự tin của một kỹ sư nông nghiệp thế kỷ 21 nắm giữ quy luật của tự nhiên:"Có chứ anh. Ngay trước mắt chúng ta, bạt ngàn và miễn phí."

"Ở đâu?" Bình ngơ ngác nhìn quanh.

"Ngoài sông Đáy và các đầm nước trũng quanh xã!" An dứt khoát đáp.

"Đó là bèo hoa dâu!" Bình tròn mắt nhìn vợ:"Bèo dâu á? Xưa nay bà con mình vẫn vớt bèo dâu về băm nhỏ trộn cám cho lợn ăn, hoặc thả nổi trên ruộng lúa vụ chiêm để nó tự chết làm phân xanh. Nhưng trời rét buốt thế này, bèo nổi trên mặt nước cũng teo tóp, vả lại cứ thế vùi bèo tươi xuống đất thì rễ rau bị xót, thối rễ chết ngay chứ làm sao tốt được?" An khẽ lắc đầu, kiên nhẫn giải thích cho chồng bằng thứ ngôn ngữ mộc mạc nhất:"Anh nói đúng một nửa.

Bèo tươi vùi thẳng xuống đất sẽ sinh ra khí độc và sinh nhiệt làm xót rễ cây. Nhưng nếu mình biết cách 'nấu chín' nó bằng men vi sinh tự nhiên thì lại khác hoàn toàn. Trong cánh lá bèo hoa dâu có những cái nốt nhỏ li ti, đó là nơi trú ngụ của một loại vi khuẩn trời ban, có khả năng hút đạm từ không khí biến thành chất béo ngậy nuôi cây. Đạm trong bèo hoa dâu tốt chẳng kém gì phân đạm hóa học đóng bao đâu anh. Nhưng muốn biến nó thành phân bón lót thượng hạng ngay giữa mùa đông, mình phải ủ men kỵ khí nóng!"

Thấy Bình chăm chú lắng nghe từng lời, An giải thích cặn kẽ hơn:"Mình sẽ phối trộn bèo dâu với tro trấu và nước rỉ mật mía. Tro trấu có kali và lân, lại giữ cho đống ủ xốp thoáng. Nước mật mía sẽ làm mồi đánh thức các con men vi sinh có sẵn trong tự nhiên dậy ăn, sinh sôi và tỏa nhiệt cực lớn. Đống ủ sẽ nóng ran lên như lò than, thiêu ráo hết mầm mống sâu bệnh, biến bèo và rơm rạ thành một thứ mùn đen nhánh, giàu chất bổ cho đất chỉ trong vòng hai mươi ngày!"

Nghe An nói một cách rành rọt, khoa học mà lại tràn đầy niềm tin, lồng ngực Bình bỗng rạo rực một ngọn lửa phấn chấn. Anh vỗ mạnh vào bắp đùi:"Được! Em bảo làm thế nào, anh làm thế ấy! Chiều nay anh mượn chiếc thuyền nan của Đội ba ra bãi bồi ven sông Đáy vớt bèo!" * Chiều đông bến đò Cốc, gió thổi hun hút trên mặt sông Đáy mờ mịt sương khói. Nước sông mùa này cạn, trong vắt và lạnh như cắt da cắt thịt. Những dải bèo hoa dâu ken đặc thành từng mảng lớn màu xanh phớt ánh tím tía dạt vào các vụng nước lặng ven bờ đê.

Bình cởi phăng chiếc áo bông cũ, chỉ mặc chiếc áo lót bộ đội cộc tay để lộ đôi cánh tay cuồn cuộn cơ bắp và bờ vai vạm vỡ. Anh lội bì bõm dưới bùn lầy, dùng chiếc cào tre sáu răng gom từng mảng bèo lớn lại gần mạn thuyền, rồi xúc từng sọt bèo nặng trĩu đặt lên khoang. Bùn lạnh buốt thấu xương, nhưng từng giọt mồ hôi vẫn rịn ra trên trán người cựu chiến binh. An đứng trên bờ đón từng sọt bèo, xếp ngay ngắn vào đôi quang gánh.

Chị Đượm tình cờ đi gánh nước ngang qua, thấy hai vợ chồng hì hục làm việc lạ đời thì tò mò ghé lại, cất tiếng cười giòn tan:"Gớm chết! Vợ chồng son nhà này chăm chỉ gớm chưa! Rét mướt thế này mà anh Bình dám lội sông vớt bèo dâu. Định mở trang trại nuôi lợn đấy à cô An?" An quẹt mồ hôi trên má, tươi cười đáp:"Dạ không chị Đượm, em vớt về ủ làm phân bón lót cho rau vụ đông đấy ạ." Chị Đượm tròn xoe mắt, chép miệng:"Ối dào ôi, cái cô này bày vẽ! Bèo dâu người ta chỉ để thả ruộng lúa nước, chứ ai đem ủ đất bao giờ.

Mất công mất buổi mà khéo thối um cả xóm lên đấy!"

"Chị cứ chờ xem, hai mươi ngày nữa em cho chị xem đống bèo này biến thành đất đen màu mỡ thế nào. Lúc ấy chị có muốn ủ cho luống rau nhà chị thì sang em chỉ cho nhé!" An vui vẻ bông đùa.

"Rõ khéo vẽ chuyện! Nhưng mà cô An nói thì chị tin, bữa nào thành công nhớ gọi chị đấy nhé!" Chị Đượm cười sảng khoái rồi lắc lư đôi thùng nước rảo bước về làng. Tới chập tối, Bình và An đã chở về được bốn chuyến thuyền nan đầy ắp bèo hoa dâu tươi rói. Số bèo được đổ thành một gò lớn bên góc vườn nhà, cạnh hố đất sâu chừng một mét mà Bình vừa dùng chiếc xẻng bộ binh đào sẵn từ trưa. Công đoạn phối trộn men vi sinh kỵ khí chính thức bắt đầu dưới ánh đèn bão leo lét. An chỉ đạo Bình rất tỉ mỉ từng bước.

Đầu tiên, cô bảo anh rải một lớp rơm rạ mục dày chừng hai mươi phân xuống đáy hố để làm lớp đệm thoát nước dư thừa và tạo độ thông thoáng. Tiếp đó, một lớp bèo hoa dâu tươi dày chừng một gang tay được rải đều lên trên. Từ trong chái bếp, An bê ra một chiếc niêu đất đựng thứ nước sền sệt màu nâu sẫm, thơm nồng mùi mật mía cháy. Đó là nửa chai mật mía phế phẩm cô xin được từ lò mật xóm Thượng, pha loãng với nước ấm và một ít men rượu tán mịn làm chất kích hoạt vi sinh vật.

"Anh rắc tro trấu lên mặt bèo đi," An dặn Bình.

"Tro trấu vừa hút bớt nước thừa của bèo, vừa cung cấp khoáng chất và làm giảm độ chua. Rồi mình tưới nước mật mía này lên." Bình thoăn thoắt dùng xẻng hất từng lớp tro trấu đen xốp phủ kín mặt bèo dâu. An cẩn thận dùng chiếc gáo dừa múc từng gáo nước rỉ mật pha loãng, tưới đều khắp bề mặt đống ủ. Cứ một lớp rơm mục, một lớp bèo hoa dâu, lại đến một lớp tro trấu và nước rỉ mật. Từng tầng, từng tầng vật liệu hữu cơ được xếp chồng lên nhau thành một khối vuông vức cao quá ngực người.

Cuối cùng, An hướng dẫn Bình dùng xẻng xúc lớp bùn ao dẻo quánh, trát một lớp dày chừng năm phân phủ kín toàn bộ bề mặt và bốn xung quanh đống ủ, miết phẳng phiu như trát vách nhà đất.

"Sao lại phải trát bùn kín mít thế này hả em?" Bình vừa miết lớp bùn nhẵn thín vừa tò mò hỏi. An lấy tay quẹt giọt mồ hôi vương trên chóp mũi, mỉm cười giải thích:"Lớp bùn này có hai tác dụng cực kỳ quan trọng anh ạ. Thứ nhất, nó ngăn không cho không khí lọt vào, tạo môi trường kỵ khí tuyệt đối để các chủng vi khuẩn hữu ích hoạt động mạnh mẽ nhất. Thứ hai, nó giữ nhiệt, không cho hơi nóng thoát ra ngoài trời đông buốt giá. Đống ủ này phải giữ được nhiệt độ bên trong thật cao thì mới thành công."

Để kiểm tra nhiệt độ trong những ngày tới, An cắm một cọc tre tươi dài, vót nhọn đầu xuyên thẳng từ đỉnh đống ủ vào sâu tận tâm khối phân.

"Cái cọc tre này chính là chiếc nhiệt kế của chúng ta. Hằng ngày chỉ cần rút cọc tre ra, sờ vào đầu nhọn là biết bên trong nóng hay nguội." Nhìn đống ủ được bọc bùn vuông vức, gọn gàng như một chiếc bánh chưng khổng lồ nằm giữa góc vườn, Bình không giấu nổi sự thán phục.

Người lính quen việc cầm súng, đào công sự đánh giặc như anh, nay được tận mắt chứng kiến những kiến thức nông nghiệp tinh vi, lớp lang bài bản đến từng chi tiết nhỏ nhất từ người vợ trẻ, trong lòng càng dâng trào niềm tin tưởng và yêu thương tha thiết. Anh nắm lấy bàn tay dính đầy bùn đất của An, kéo cô lại gần mép giếng khơi:"Để anh múc nước cho em rửa tay. Lạnh lắm, đừng ngâm nước lâu kẻo cóng buốt." Chiếc gàu sòng kéo lên từ đáy giếng sâu mang theo dòng nước ngầm ấm áp.

Bình cẩn thận múc từng gáo nước dội cho An, bàn tay thô ráp của anh nhẹ nhàng xoa rửa từng ngón tay thon thả của vợ, cọ đi những vệt bùn bám nơi kẽ móng tay. Giữa đêm đông tịch mịch của làng quê Bắc Bộ, hơi ấm từ bàn tay người chồng như xua tan đi tất cả những nhọc nhằn, hiểm nguy và cái lạnh thấu xương của thời cuộc. * Ba ngày sau, điều kỳ diệu bắt đầu xuất hiện. Sáng sớm, sương muối phủ một lớp mỏng trắng xóa như rắc muối lên những tàu lá chuối ngoài vườn. An dắt Bình ra góc vườn kiểm tra đống ủ bèo dâu.

Từ những vết nứt chân chim li ti trên lớp bùn trát ngoài, những làn khói trắng mỏng manh, nghi ngút bốc lên mang theo mùi thơm ngai ngái, ngòn ngọt của đường lên men chứ tuyệt nhiên không có mùi thối rữa khó chịu. An bảo Bình rút chiếc cọc tre cắm ở tâm đống ủ lên. Vừa rút cọc tre ra khỏi lòng đống ủ, đầu cọc tre bốc khói nghi ngút. Bình đưa tay sờ vào đoạn tre nằm sâu trong đống ủ, anh giật nảy mình suýt đánh rơi cây cọc:"Nóng rẫy tay em ơi! Nóng ran như vừa rút ra từ đống than vùi ấy!"

An bật cười khúc khích, mắt cong cong như vầng trăng khuyết:"Thế là chuẩn nhiệt độ rồi anh! Bên trong nó phải nóng tới năm mươi, sáu mươi độ C đấy. Với sức nóng này, hạt cỏ dại có lẫn trong bèo hay rơm mục đều bị nấu chín nhừ không thể nảy mầm được, các loại trứng sâu bọ, mầm nấm bệnh gây hại rễ cây cũng bị tiêu diệt sạch trơn. Các vi sinh vật đang hối hả phân giải lá bèo và xơ rơm đấy ạ." Bình nhìn làn khói bốc lên giữa trời đông giá rét mà kinh ngạc không thốt nên lời.

Anh ngắm nhìn An đứng bên cạnh, chiếc khăn len đỏ quàng quanh cổ làm tôn lên gương mặt thanh tú, hồng hào vì lạnh. Anh thấy mình may mắn biết bao khi có được một người vợ như cô — một báu vật thực sự mà số phận đã bù đắp cho cuộc đời đầy vết thương chiến tranh của anh. Hai mươi ngày trôi qua tựa như một cái chớp mắt giữa những bộn bề lao động. Đúng ngày thứ hai mươi, An tuyên bố hố ủ bèo hoa dâu đã hoàn tất quá trình hoai mục. Bình dùng cuốc bổ một nhát dứt khoát làm vỡ lớp vỏ bùn khô nứt nẻ bên ngoài.

Lớp bùn tróc ra, để lộ ra khối phân ủ bên trong khiến cả Bình và bà cụ Mẫn đứng cạnh đều sững sờ. Toàn bộ khối bèo dâu tươi mọng nước, những cọng rơm rạ dai ngoằng và đống tro trấu khô khốc ban đầu nay đã biến mất hoàn toàn. Thay vào đó là một khối mùn tơi xốp, ẩm mềm, mang một màu đen nhánh tuyền như than non.

Đưa tay vốc một nắm lên, chất mùn bở tơi trong kẽ ngón tay, mịn màng như bột và bốc lên mùi đất mùn rừng nguyên sinh sau cơn mưa rào — một mùi hương thanh sạch, nồng nàn hơi thở của sự sống phì nhiêu, không hề vương một chút xíu mùi hôi thối nào.

"Trời đất ơi..." Bà cụ Mẫn run rẩy thò bàn tay nhăn nheo bốc một nắm phân ủ đưa lên mũi ngửi, đôi mắt mờ đục ánh lên niềm vui sướng tột cùng.

"Cả đời u làm ruộng từ thời con gái đến giờ, chưa bao giờ thấy thứ phân gì mà đen nhánh, mịn màng và thơm mùi đất thế này! Đây đúng là đất quý, đất tiên rồi con dâu ơi!"

"Đây chính là nguồn phân hữu cơ vi sinh giàu đạm nhất đấy u ạ," An mỉm cười giải thích.

"Nhờ có bèo dâu và men mật mía, lượng đạm và mùn trong này cao gấp mấy lần phân chuồng thông thường. Giờ mình đem bón cho cây thì không lo cây bị xót rễ nữa, rễ cây ăn vào sẽ mập mạp, đâm sâu xuống đất ngay." Không chần chừ một phút nào, hai vợ chồng bắt tay ngay vào việc cải tạo hai sào vườn năm phần trăm. Bình dùng xẻng xúc từng thúng phân bèo dâu đen nhánh mang ra các luống đất.

An cẩn thận cuốc từng hốc quanh gốc những cây bắp cải, su hào đang còi cọc vì đói ăn, bón lót vào mỗi hốc một vốc phân ủ hoai mục rồi lấp một lớp đất mỏng lên trên, tưới đẫm nước giếng ấm. Số phân ủ còn lại, cô cùng Bình đánh rãnh, rải đều xuống đáy luống rồi mới gieo những hạt giống đậu cô ve chịu rét được u Khiêm gửi sang từ tuần trước. Hiệu quả của nguồn phân ủ vi sinh bèo hoa dâu nhanh đến mức thần kỳ.

Chỉ sau vỏn vẹn một tuần lễ được tiếp sức bằng thứ "vàng đen" hữu cơ ấy, toàn bộ khu vườn năm phần trăm nhà Bình như được hồi sinh sau một giấc ngủ đông dài. Những tán lá bắp cải vốn cằn cỗi, vàng vọt bỗng vươn mình mở rộng, chuyển sang màu xanh thẫm bóng bẩy, các bẹ lá bắt đầu cuộn chặt lại thành những bắp cải tròn căng, mập mạp như chiếc nón úp. Giàn đậu cô ve gặp đất xốp giàu đạm thi nhau đâm chồi nảy lộc, tua cuốn xanh non quấn chặt lấy những cọc tre cắm sẵn, vươn cao ngút ngàn.

Mảnh đất sét đế cày khô cằn, chai cứng ngày nào nay dưới sự tác động của lớp mùn bèo dâu kết hợp với đàn trùn quế bên dưới đã trở nên tơi xốp lạ thường. Đất giữ ẩm cực tốt, dù gió bấc hun hút thổi suốt ngày đêm nhưng mặt luống vẫn mềm mại, không hề bị nứt nẻ hay đóng váng. Tiếng lành đồn xa, tin tức về khu vườn rau xanh tốt mơn mởn giữa mùa đông giá rét của nhà Bình nhanh chóng lan khắp xóm Đoài rồi tỏa ra toàn xã An Hòa. Người đầu tiên xách thúng chạy sang chính là chị Đượm.

Vừa bước chân vào cổng, nhìn thấy những luống bắp cải cuộn tròn to bằng cái xơ mít, chị Đượm đã há hốc mồm kinh ngạc, vỗ đùi đánh đét:"Ối giời đất thiên địa ơi! Cô An ơi là cô An! Cô cho bắp cải ăn cái thuốc tiên gì mà nó mập mạp nõn nà thế này hở cô? Vườn bắp cải nhà tôi ngoài đồng lạnh quá lá nó cứ tím ngắt teo tóp lại như tai chuột, thế mà vườn nhà cô cứ như ở xứ nào ấy!"

An không hề giấu giếm, cô nhiệt tình dẫn chị Đượm ra góc vườn, chỉ cho chị xem cái hố ủ bèo hoa dâu và giải thích cặn kẽ từng bước phối trộn với tro trấu và nước mật mía.

"Chị thấy chưa, em đã bảo bèo dâu ủ men thành công thì tốt hơn cả phân đạm hóa học mà lại. Nhà chị khó khăn, thiếu phân bón thì chiều nay sang đây, em chia cho một nửa số phân ủ còn lại về bón thúc cho luống bắp cải. Rồi em với anh Bình sẽ giúp chị vớt bèo sông Đáy ủ một hố mới!" Chị Đượm xúc động đến rơm rớm nước mắt, nắm chặt lấy tay An:"Cô An tốt bụng quá... Người ta có bí quyết gia truyền thì giấu như giấu vàng, cô thì cứ đem chỉ hết cho bà con. Đội ba chúng tôi có cô về làm dâu đúng là cái phúc ba đời!"

Không chỉ riêng chị Đượm, những ngày sau đó, các hộ gia đình có hoàn cảnh neo đơn, khó khăn nhất trong Đội 3 như nhà bác Cả Sắn, thím Ba góa bụa đều lần lượt kéo sang học hỏi. An không quản ngại rét mướt, tận tình hướng dẫn từng người cách nhận biết bèo dâu già, tỷ lệ tro trấu và cách trát bùn ủ nóng kỵ khí.

Bình còn chủ động đứng ra, huy động thanh niên Đội 3 dùng thuyền nan của đội ra sông Đáy vớt hàng chục tấn bèo hoa dâu về, tổ chức ủ tập trung thành từng đống lớn tại các chân ruộng trũng để chuẩn bị nguồn phân bón lót cho toàn bộ diện tích màu của đội. Phong trào tận dụng bèo hoa dâu ủ men vi sinh bùng lên như một làn gió ấm xua tan không khí ảm đạm của mùa đông Đội 3. Trong khi đó, bầu trời cuối năm 1977 càng lúc càng xám xịt, rét buốt cực độ.

Những đợt gió mùa đông bắc liên tiếp tràn về kèm theo sương muối dày đặc khiến khắp các cánh đồng của xã An Hòa chìm trong ảm đạm. Tại các cánh đồng của Đội 1 và Đội 2, nơi bà con vẫn canh tác theo thói quen cũ, ruộng ngô và hoa màu xơ xác, khẳng khiu. Cây ngô vụ đông vì thiếu chất dinh dưỡng và bị sương muối cắn rễ nên thân còi cọc chỉ cao ngang hông người, lá vàng úa rũ rượi, bắp ngô kẽ lá teo tóp không thể trổ cờ nổi.

Cả một dải đất bãi bồi của các đội bạn nhuốm một màu vàng vọt tiêu điều, báo hiệu một vụ đông thất thu thảm hại. Thế nhưng, có một nghịch lý sờ sờ đang diễn ra ngay trước mắt toàn thể người dân xã An Hòa. Cứ bước chân qua con mương ranh giới để sang phần đất bãi Soi và các khu vườn của Đội sản xuất số 3, người ta như ngỡ mình vừa lạc bước vào một thế giới hoàn toàn khác.

Mười lăm mẫu ngô đông bãi Soi — nhờ được hun khói chống sương muối từ ngày cưới của Bình và An, lại được bón lót kịp thời bằng nguồn mùn bèo dâu hữu cơ vi sinh — nay đang vươn mình xanh um tùm, thân cây mập mạp, chắc nịch, cao vút quá đầu người. Từng bẹ ngô xanh thẫm đầy sức sống đang chuẩn bị trổ những dải cờ đỏ tía kiêu hãnh giữa gió đông. Đặc biệt, khu vườn năm phần trăm mẫu của gia đình Bình và các hộ nghèo Đội 3 xanh mướt một màu xanh diệp lục tràn trề nhựa sống.

Những luống bắp cải cuộn chặt nung núc, giàn đậu cô ve trĩu trịt quả non, tạo nên một ốc đảo trù phú, ấm no đến kỳ lạ giữa bức tranh đồng quê xác xơ vì đói rét. Sự tương phản gay gắt và kỳ lạ ấy không chỉ khiến bà con xã viên các đội khác vừa thèm thuồng vừa xì xào bàn tán, mà còn đập thẳng vào mắt một đoàn khách đặc biệt.

Buổi trưa hôm ấy, giữa lúc sương mù trên sông Đáy còn chưa tan hết, một đoàn xe đạp gồm sáu chiếc xe Thống Nhất và Phượng Hoàng bám đầy bùn đất bất ngờ rẽ từ đường liên huyện tiến thẳng vào địa phận xã An Hòa. Trên xe là các cán bộ lãnh đạo của Ty Nông nghiệp tỉnh Hà Sơn Bình và Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Chương Mỹ, đang trên đường đi thị sát khẩn cấp tình hình thiệt hại hoa màu do rét đậm kéo dài trên toàn địa bàn.

Khi những chiếc xe đạp dừng khựng lại trên mặt đê bối nhìn xuống dải bãi Soi của Đội 3, vị Trưởng đoàn công tác của Ty Nông nghiệp rút chiếc kính lão ra lau vội, đôi mắt ông mở to đầy kinh ngạc trước ốc đảo xanh ngắt bất thường đang hiện ra sừng sững giữa mùa đông buốt giá. truyen full, truyenfull, truyenfullvn, truyenfulllive truyenfull, truyenfull vn